Zwart gat richt straal op de aarde: "Niets om ons zorgen over te maken"

In dit artikel:

Nederlandse en internationale sterrenkundigen hebben in de Melkweg een overtuigende microblazar geïdentificeerd: het dubbelstersysteem IRAS 18293-0941, waarin een heet sterrenobject en een zwart gat in iets meer dan elf dagen om elkaar heen draaien. Het zwarte gat trekt voortdurend materie van zijn begeleider aan. Een deel daarvan wordt niet opgeslokt, maar via twee smalle jets de ruimte in geslingerd. Een van die stralen is bijna op de aarde gericht en beweegt met ongeveer driekwart van de lichtsnelheid. Daardoor lijkt die jet extra helder, een effect dat relativistische Dopplerversterking wordt genoemd. Volgens onderzoeker Benito Marcote is er geen gevaar voor de aarde.

Microblazars zijn kleinschalige tegenhangers van blazars: verre sterrenstelsels met superzware zwarte gaten waarvan een jet toevallig op ons gericht staat. Astronomen voorspelden het bestaan van microblazars al langer, maar hadden nog geen overtuigend exemplaar gevonden. Het nieuwe onderzoek bracht het systeem gedetailleerd in kaart met radioastronomische waarnemingen. Marcote werkt bij het Joint Institute for VLBI ERIC in Dwingeloo; plasmaonderzoeker Rony Keppens van de KU Leuven was niet bij de studie betrokken.

IRAS 18293-0941 werd al in 1983 waargenomen door de infraroodsatelliet IRAS, maar raakte daarna in de vergetelheid. Het systeem viel opnieuw op tijdens een gerichte zoektocht naar energierijke, sterk door stof verduisterde hemelobjecten. Opvallend is dat sterrenkundigen in 1955 al een klein nevelvlekje zagen op de plek waar de van de aarde weg wijzende jet eindigt, zonder te weten wat het was.