Zoogdierfossiel met reptielachtige tanden werpt nieuw licht op onze evolutie

In dit artikel:

Een bijna volledig fossiel uit China laat zien dat sommige vroege zoogdieren veel afwijkender waren dan lang werd gedacht. Het 120 miljoen jaar oude Dongoconodon platycauda werd in 2018 gevonden in Liaoning en later onderzocht door paleontoloog Shundong Bi van de Yunnan-universiteit en zijn collega’s.

Het dier was ongeveer 40 centimeter lang, woog vermoedelijk maximaal 190 gram en leefde in het Krijt, toen dinosauriërs de aarde bevolkten. Met zijn gestroomlijnde lichaam en afgeplatte staart leek het op een beverrat. De brede poten, botuitsteeksels voor zwemvliezen en staartvin wijzen erop dat het een sterke zwemmer was, vergelijkbaar met het huidige vogelbekdier.

De belangrijkste ontdekking betreft het gebit. In tegenstelling tot de meeste moderne zoogdieren, die hun tanden doorgaans maar één keer vervangen, wisselde D. platycauda gedurende zijn hele leven meerdere keren al zijn vier typen tanden: snijtanden, hoektanden, voorkiezen en kiezen. Dit polyfyodontie-patroon was tot nu toe vooral van reptielen bekend.

Ook het middenoor is uitzonderlijk goed bewaard gebleven. De resten tonen dat kenmerken van het zoogdieroor en gebit waarschijnlijk afzonderlijk evolueerden, niet als één pakket. Volgens de onderzoekers experimenteerde de evolutie bij vroege zoogdieren met uiteenlopende lichaamsbouw en eigenschappen. Paleontoloog Mike Benton noemt het dier opvallend omdat het meer reptielachtige kenmerken heeft behouden dan andere zoogdieren uit het Mesozoïcum.