Zonsverduistering levert grote wetenschappelijke ontdekkingen op

In dit artikel:

Tijdens de zonsverduistering van 12 augustus wordt het in onder meer IJsland en Spanje overdag enkele minuten donker. De uitzonderlijke omstandigheden bieden NASA en ESA de kans om de zon en de gevolgen van de verduistering op aarde nauwkeurig te bestuderen. Eclipsen waren eerder al belangrijk voor meerdere wetenschappelijke doorbraken.

Rond 129 voor Christus gebruikte de Griekse astronoom Hipparchus een zonsverduistering om de afstand tussen de aarde en de maan te berekenen. Hij vergeleek waarnemingen vanuit de Hellespont, waar de zon volledig werd bedekt, met die uit Alexandrië, waar dat slechts gedeeltelijk gebeurde. Met de afstand tussen beide plaatsen en meetkundige berekeningen kwam hij uit op 62 tot 73 aardstralen, dicht bij de huidige schatting van ongeveer 60.

In 1868 ontdekte de Franse astronoom Pierre Janssen tijdens een eclips in India helium. Met een spectroscoop onderzocht hij het licht aan de rand van de verduisterde zon en vond hij een onbekende spectrale vingerafdruk. Helium werd daarmee voor het eerst in de ruimte vastgesteld, nog voordat het element op aarde was waargenomen.

Een zonsverduistering leverde ook sterk bewijs voor Einsteins relativiteitstheorie. Tijdens de eclips van 29 mei 1919 fotografeerden wetenschappers sterren die normaal door het felle zonlicht onzichtbaar zijn. Hun schijnbare positie was verschoven doordat het licht langs de zon was afgebogen, precies zoals Einsteins theorie voorspelde.

Dit jaar richten NASA en ESA hun instrumenten vooral op de zonnecorona, de atmosfeer rond de zon. NASA wil onderzoeken hoe deze zich gedraagt wanneer de zon volledig is afgeschermd; ESA bestudeert daarnaast de relatie met zonnestormen en de mogelijke bescherming tegen geomagnetische verstoringen. Weerballonnen in IJsland en Spanje meten bovendien de effecten van de eclips op de aardatmosfeer. Mogelijk leidt de verduistering opnieuw tot een ontdekking die nog lang relevant blijft.