Zonder ouders keldert de overlevingskans van jonge zwanen

In dit artikel:

Jonge kleine zwanen zijn voor hun overleving sterk afhankelijk van hun ouders, blijkt uit een onderzoek van biologen van de Universiteit van Amsterdam, NIOO-KNAW en internationale partners. De onderzoekers volgden 55 zwanen met GPS-zenders en brachten met DNA-onderzoek hun familiebanden in kaart.

Normaal blijven jonge vogels tot ongeveer negen à elf maanden bij hun familie tijdens de trek van de Russische toendra naar overwinteringsgebieden in onder meer Nederland en Duitsland. Tien jongen raakten hun ouders echter al in december 2021 kwijt, nadat jagers zes gezenderde zwanen hadden gedood in een natuurgebied waar de dieren ’s nachts rustten.

De ouderloze zwanen begonnen gemiddeld 29 dagen later aan hun voorjaarstrek dan jongen die nog wel familie hadden. Hoewel ze uiteindelijk ongeveer dezelfde richting op vlogen, overleefden slechts vier van de tien verweesde vogels de daaropvolgende winter. Bij de jongen die hun ouders behielden, waren dat er twaalf van de veertien: een overlevingskans van respectievelijk 40 en 86 procent.

De onderzoekers konden niet vaststellen waardoor de sterfte precies ontstond. Ouders helpen hun jongen vermoedelijk bij het vinden van voedsel, geschikte rustplaatsen en veilige trekroutes, terwijl migratie bovendien veel energie kost. Omdat de populatie kleine zwanen in Noordwest-Europa al afneemt, pleiten de onderzoekers voor bescherming van rustige slaapplaatsen en veilige voedselgebieden, zodat families tijdens de eerste winter en voorjaarstrek niet worden verstoord.