Zo leeft de beloega-dolfijn als hij weer thuis is

In dit artikel:

Eind januari 2026 dook er onverwacht een beloega — de witte dolfijn met bolle kop — op in de Noordzee bij de Nederlandse kust. Het dier trok veel aandacht van zeetoeristen omdat beloega’s normaal gesproken veel noordelijker leven, bij het ijs van de Noordpool. Waarschijnlijk zwemt deze dwaalgast binnen korte tijd weer terug naar zijn gebruikelijke leefgebied.

Beloega’s zijn zeer sociale dieren die in het Arctische gebied meestal in groepjes van ongeveer tien rondzwemmen. Die samenstellingen zijn niet hecht voor het leven: dieren wisselen regelmatig van groep, waardoor een eenling die terugkeert doorgaans snel nieuwe gezelschap vindt. In de winter verblijven ze nabij de rand van de ijskap, waar ze op vis jagen en door het opbouwen van een dikke vetlaag warm blijven.

Hun opvallende knobbel op het voorhoofd, de meloen, is een verfijnd echolocatiesysteem. Door kliks te sturen en de echo’s op te vangen, “zien” beloega’s hun omgeving onder water, ontdekken ze prooien en lokaliseren ze wakken in het ijs waar ze kunnen ademen. Uniek aan de beloega is dat deze meloen van vorm kan veranderen — een eigenschap die wetenschappers nog niet volledig begrijpen.

Beloega’s zijn speels en creatief in hun vermaak: ze blazen ringen van bellen, manipuleren die en zwemmen erdoorheen, en amuseren zich ook wanneer ze alleen zijn. In de zomer verzamelen grote aantallen beloega’s zich bij riviermondingen langs kusten van landen als Canada en Rusland; daar worden kalveren geboren, beschermd tegen grote roofdieren. Het paringsseizoen is in de lente; recente onderzoeken tonen dat mannetjes meerdere partners hebben en vrouwtjes in volgende seizoenen van partner kunnen wisselen. Incidenteel komt er kruising voor met andere soorten, bijvoorbeeld de narluga — een kruising met de narwal waarvan een schedel in 1990 in Groenland werd gevonden.

Beloega’s kunnen zeer oud worden, tot zo’n 80 jaar. Hun leeftijd is af te lezen aan lagen tandbeen in de tanden, vergelijkbaar met jaarringen in een boom. Hoewel de waarneming bij Nederland zeldzaam is, past het gedrag van deze soort — sociaal, nieuwsgierig en mobiel — bij de kans dat de publiekstrekker snel weer op weg gaat naar zijn Arctische thuis. Terzijde: belaagd door bedreigingen als klimaatverandering, geluidsoverlast en vervuiling, blijven veel populaties kwetsbaar, wat extra relevantie geeft aan onverwachte kustwaarnemingen.