Zo kom je razend snel van je jetlag af: geïmplanteerde cellen helpen je interne klok gelijkzetten

In dit artikel:

Onderzoekers van Rice University en Northwestern University hebben een tijdelijke celtherapie ontwikkeld die het lichaam mogelijk sneller laat wennen aan een verstoord dag-nachtritme, bijvoorbeeld door jetlag of ploegendiensten. De behandeling maakt gebruik van genetisch aangepaste menselijke cellen die continu het hormoon leptine produceren. Leptine staat vooral bekend om zijn invloed op eetlust en stofwisseling, maar speelt ook een rol bij de biologische klok.

De cellen worden ingekapseld in microscopisch kleine bolletjes van alginaat, afkomstig uit bruine zeewieren. Daardoor worden ze beschermd tegen het immuunsysteem, terwijl leptine wel in het bloed terechtkomt. Na een injectie onder de huid blijven de cellen enkele dagen actief en verliezen ze daarna vanzelf hun werking.

In proeven pasten muizen zich na behandeling ongeveer 50 procent sneller aan een vier uur verschoven ritme aan dan onbehandelde dieren. Bij Java-apen, die een vergelijkbaar slaap-waakritme hebben als mensen, verliep de aanpassing aan een verschuiving van zes uur ongeveer een dag sneller. Activiteit, hartslag en lichaamstemperatuur bevestigden dat de behandelde dieren hun biologische ritme sneller herstelden.

De therapie leek de slaap niet te verslechteren: de totale slaaptijd en de hoeveelheid rem- en non-remslaap namen niet af. Na sommige ritmeverschuivingen kregen de apen zelfs meer diepe slaap. Bloedonderzoek en klinische controles lieten bovendien geen belangrijke schade zien. Ook dieren die een jaar lang meerdere doses kregen, vertoonden geen langdurige nadelige effecten.

De onderzoekers benadrukken dat de behandeling niet bedoeld is om de biologische klok permanent te veranderen. Mogelijke toepassingen liggen bij verre reizen, ploegendiensten en militaire operaties. Omdat de resultaten tot nu toe alleen bij muizen en apen zijn vastgesteld, is verder onderzoek nodig voordat de therapie bij mensen kan worden getest of toegepast.