Zelfs onze kruidnoten zitten vol PFAS

In dit artikel:

Nieuw onderzoek van een Europese coalitie van natuurbeschermingsorganisaties toont aan dat graanproducten in Europa aanzienlijke hoeveelheden PFAS bevatten, met name de PFAS-variant trifluorazijnzuur (TFA). De analyse, verschenen deze week, richtte zich op bak- en ontbijtproducten en vond overal in Europa concentraties die de veilige grenzen ruimschoots overschrijden.

TFA wordt veel ingezet in landbouwbestrijdingsmiddelen omdat het middelen beter laat hechten, opname door planten vergroot en de houdbaarheid verbetert. Volgens PFAS-onderzoeker Johan van Leeuwen (Universiteit Utrecht) nam het aandeel TFA in pesticiden in tien jaar toe van ongeveer 30% naar rond de 70%. Omdat TFA niet verboden is, belandt het waarschijnlijk via bodem en gewassen — vooral tarwe — in meel en vervolgens in brood, koek en andere bakwaren.

Laboratoriumtests lieten flinke verschillen per product en herkomst zien. Relatief lage waarden (enkele tientallen µg/kg) werden gemeten in bijvoorbeeld Hongaars havermout, Italiaanse spaghetti en Griekse crackers. Aan de hoge kant stonden Ierse ontbijtgranen, Belgisch volkorenbrood en Duits tarwemeel (ruim 300 µg/kg). Nederlandse kruidnoten bevatten circa 130 µg/kg; Nederlands brood net onder 100 µg/kg; beschuit meer dan 130 µg/kg. Ter vergelijking: in Nederland is de maximale toegestane hoeveelheid TFA in voedsel 0,32 µg/kg — de gevonden concentraties liggen dus tot honderden malen hoger.

PFAS zijn zeer persistent en worden vaak “forever chemicals” genoemd; ze stapelen zich op in milieu en organismen en zijn schadelijk voor gezondheid en natuur. RIVM en drinkwaterbedrijven waarschuwen ook voor risico’s (bijvoorbeeld eieren van buiten scharrelende kippen en groenten uit vervuilde moestuinen). De onderzoekers en deskundigen roepen op tot een verbod op PFAS-productie en -gebruik, en Van Leeuwen noemt het stoppen van TFA-productie een dringende noodzaak om verdere vervuiling te voorkomen.