XtRNA Bio bevrijdt 'gekaapt' tRNA en draait zenuwschade terug 

In dit artikel:

Het Nijmeegse biotechbedrijf XtRNA Bio ontwikkelt een gentherapie voor Charcot-Marie-Tooth (CMT), een erfelijke zenuwziekte die vaak in de tienerjaren begint met spierzwakte, loopproblemen en voetvervormingen. Voor CMT bestaat momenteel geen behandeling die de onderliggende oorzaak aanpakt.

De therapie is gebaseerd op onderzoek van Erik Storkebaum van de Radboud Universiteit naar CMT2D, een vorm die ontstaat door mutaties in het GARS1-gen. Daardoor blijft een gemuteerd enzym glycyl-tRNA vasthouden. Dit tRNA is nodig voor de eiwitproductie, waardoor zenuwcellen een tekort krijgen en perifere zenuwen degenereren. XtRNA wil via een adeno-geassocieerde virale vector extra, gezonde tRNA’s in de cellen brengen. Zo wordt het gemuteerde enzym verzadigd en kan het resterende tRNA alsnog worden gebruikt.

In muizen voorkwam de behandeling de ziekte wanneer die vóór het ontstaan van symptomen werd toegediend. Bij dieren met al bestaande zenuwschade namen de klachten af. Volgens Storkebaum kunnen zenuwuitlopers zich herstellen omdat de zenuwcellichamen intact blijven. De veelbelovende resultaten zijn nog in voorbereiding voor publicatie.

XtRNA werkt eerst aan onderzoek in apen, onder meer naar veiligheid, dosering en de verspreiding van de therapie naar motorische en sensorische zenuwen. Klinische trials kunnen op zijn vroegst over ongeveer vijf jaar beginnen, als aanvullende financiering, productie op grotere schaal en goedkeuring door toezichthouders zijn geregeld. Een belangrijke uitdaging is het vinden van een geschikt AAV-capside dat het perifere zenuwstelsel effectief bereikt zonder schadelijke immuunreacties.

Het bedrijf wil de technologie ook inzetten voor zes andere CMT-vormen en voor zogenoemde suppressor-tRNA’s, die voortijdige stopcodons kunnen omzeilen. Daarmee mikt XtRNA op een breder platform voor zeldzame erfelijke aandoeningen.