Word je slimmer van het kijken naar trivia-spelshows?
In dit artikel:
Trivia en tv-quizzen blijken meer dan amusement: een onderzoek door cognitief psycholoog Monica K. Thieu (die zelf driedubbel Jeopardy!-deelnemer en winnaar van de studenteneditie in 2012 is) en collega’s onderzocht hoe mensen met veel algemene kennis nieuwe feiten opslaan. Thieu werkt aan de University of San Diego en vroeg zich af of trivia-experts nieuwe informatie anders verbinden met de context waarin ze die leerden.
De studie liet 132 proefpersonen – van gewone quizkijkers tot fanatieke trivia-experts – een ‘virtueel museum’ doorlopen. In dat museum kregen deelnemers nieuwe feitjes te zien, telkens gekoppeld aan een foto en een specifieke museumzaal. Later moesten ze die feiten terugroepen en aangeven of ze zich ook de context herinnerden.
Het onderzoek richtte zich op het verschil tussen twee geheugentypes: het semantische geheugen (feitkennis zoals “bauxiet is een aluminiumerts”) en het episodische geheugen (herinneringen aan persoonlijke ervaringen en context). De kernbevinding: hoe meer algemene-kennisvoorraad iemand had, hoe beter die persoon nieuwe feiten kon onthouden. Bovendien waren trivia-experts vooral sterk in het terughalen van feiten wanneer ook de bijbehorende context (foto of zaal) beschikbaar was. Met andere woorden: bij fanatieke quizzers lijken semantisch en episodisch geheugen nauwer met elkaar verweven; nieuwe feiten ‘haken’ sterker vast aan waar en hoe ze geleerd zijn.
Praktische betekenis: die schijnbaar losse berg weetjes is mogelijk niet zo zinloos als gedacht — veel trivia-kennis kan helpen bij het koppelen en vasthouden van nieuwe informatie. Of dat je daarmee écht “slimmer” wordt, blijft onbeslist. Intelligentie is moeilijk eenduidig te meten en er is geen bewijs dat het kijken naar of meespelen met tv-quizzen je IQ verhoogt. Wel suggereert het onderzoek dat zulke activiteiten je hersenen prikkelen en de verbinding tussen feitenkennis en context kunnen versterken, wat gunstig kan zijn voor het geheugen.
Kortom: meeschreeuwen bij De Slimste Mens of Jeopardy! is vooral leuk en mogelijk goed voor hoe je feiten aan herinneringen koppelt, maar het is geen bewezen route naar hogere intelligentie.