Wolven eng? Onze voorouders hielden ze mogelijk als huisdier

In dit artikel:

Onderzoekers, onder wie wetenschappers van de Universiteit van Stockholm, onderzochten canidebotten van het Zweedse eiland Stora Karlsö en kwamen tot verrassende conclusies: wat eerst voor honden werd gehouden, blijkt DNA-analyses volgens twee Euraziatische wolven te zijn. De overblijfselen zijn tussen ongeveer 3.000 en 5.000 jaar oud — één uit de late steentijd, de ander uit de bronstijd — en stammen van een eiland (2,5 km²) dat nooit met het vasteland verbonden was en van nature geen zoogdieren huisvestte.

Omdat wolven niet zelfstandig naar Stora Karlsö hadden kunnen zwemmen, concluderen de onderzoekers dat mensen de dieren per boot hebben gebracht. Verder wijzen isotopen- en DNAgegevens uit dat het dieet van de wolven grotendeels uit zeevoedsel bestond — vis en zeehondenvlees — precies de voedselbronnen die ook de menselijke bewoners, vissers en zeehondenjagers, consumeerden. Eén wolf had ernstige voetbeschadiging en kon daardoor nauwelijks zelf jagen, maar overleefde toch; dat suggereert verzorging door mensen.

Aanvullende aanwijzingen ondersteunen het idee van nauwe omgang: de eilandwolven waren kleiner dan hun vaste land-tegenhangers en één individueel toonde lage genetische diversiteit, mogelijk het gevolg van inteelt in een afgesloten populatie. Dat past bij leven in gevangenschap of semi-gevangenschap en kan duiden op vroege vormen van domesticatie of opzettelijk fokken.

De studie stelt daarmee de traditionele opvatting bij dat alleen gedomesticeerde honden millennia geleden dicht met mensen samenleefden. In plaats daarvan ligt het voor de hand dat prehistorische bevolkingen soms rechtstreeks met wilde wolven samenwerkten, deze vervoerden, voedden en verzorgden. De auteurs benadrukken wel dat precieze details over de sociale relatie — of het om volledige domesticatie ging, functionele samenwerking, rituele rollen of tijdelijk houden — niet met absolute zekerheid kunnen worden vastgesteld, maar dat de gegevens laten zien dat mensen en wolven op Stora Karlsö duidelijk doelbewust met elkaar omgingen.

Context: moderne honden stammen af van wolven via lange selectieprocessen, maar dit onderzoek suggereert dat menselijke–wolfrelaties in het verleden meer gevarieerd en direct waren dan vaak wordt aangenomen.