'Wij zijn geen lijkensnijders': patholoog Sjors Koppes over het best verborgen specialisme van het ziekenhuis

In dit artikel:

Patholoog Sjors Koppes, bekend van zijn online kanaal @dr.pathologica, legt in een video van de Universiteit van Nederland uit hoe pathologen weefsel onderzoeken. De video riep vragen op over huidbiopten, kunstmatige intelligentie en de rol van de patholoog in de zorg.

Bij een huidbiopt wordt het weefsel zo ingebed dat een dwarsdoorsnede van de verschillende huidlagen zichtbaar wordt. Bij zeer kleine stukjes kan de oriëntatie mislukken. Voor onderzoek naar haaruitval worden daarom meestal twee biopten genomen: één in de breedte en één in de lengterichting. Koppes noemt haarziekten een bijzonder, maar lastig onderdeel van zijn vak.

Volgens Koppes sluit pathologie goed aan bij de mogelijkheden van AI, omdat het vak grotendeels draait om beeldherkenning. Sommige systemen herkennen afwijkingen al beter dan mensen. Toch zijn volledige vervanging en grootschalige invoering voorlopig niet realistisch. Digitale preparaten zijn zeer groot en er worden dagelijks honderden gemaakt, waardoor de benodigde rekenkracht duur is. Daarnaast is onduidelijk wie juridisch verantwoordelijk is voor een foutieve AI-diagnose. Ook bestaat het risico dat pathologen minder leren wanneer software voortdurend de antwoorden geeft. AI kan bovendien verbanden gebruiken die betrouwbaar lijken, maar medisch moeilijk uitlegbaar zijn.

Pathologen zullen volgens Koppes daardoor niet verdwijnen; in Nederland is juist een tekort aan specialisten. Hun diagnoses worden besproken in multidisciplinaire overleggen met onder meer chirurgen, internisten en radiologen. In urgente of complexe gevallen overleggen pathologen rechtstreeks met gespecialiseerde centra. Wanneer een diagnose mogelijk niet klopt, nemen Nederlandse artsen doorgaans telefonisch contact op om de situatie zorgvuldig te bespreken.

Het maken van publieksvideo’s heeft Koppes geleerd hoe belangrijk het is om medische onderwerpen op het juiste niveau uit te leggen. Te veel jargon maakt een uitleg onbegrijpelijk, maar te ver doorgeschoten vereenvoudiging kan de waarheid geweld aandoen. Zijn doel is vooral het beeld van pathologen te corrigeren: zij houden zich niet voornamelijk bezig met forensisch onderzoek, maar bepalen bij levende patiënten wat een afwijking precies is. Zonder hun diagnose kunnen behandelingen zoals opereren of bestralen vaak niet beginnen.