Wetenschappers bewijzen: je onthoudt weinig van wat je ziet op social media

In dit artikel:

Amerikaanse onderzoekers lieten 57 proefpersonen tien minuten aan lesmateriaal bekijken, verdeeld over twee vormen: één aaneengesloten video of meerdere korte clips van 30–60 seconden (zoals op TikTok, Instagram Reels of YouTube Shorts). De beide groepen kregen in totaal evenveel kijktijd, maar de groep die de korte, gefragmenteerde filmpjes zag maakte achteraf significant meer fouten bij kennisvragen dan de groep die één onafgebroken video had bekeken.

Neurale beeldvorming liet daarnaast zien dat bij wie korte clips keken enkele hersengebieden minder actief waren — onder andere het claustrum (een schakel voor prikkels), de nucleus caudatus (cognitie en geheugen) en de middelste temporale gyrus (taalbegrip) — en dat de verbinding tussen sommige van die gebieden verzwakt was. De conclusie van de onderzoekers: leren via heel korte video’s schaadt de opslag en terughaling van informatie.

Utrechtse cognitief psycholoog Stefan van der Stigchel licht toe waarom: geheugen werkt als een netwerk of kapstok waarop je nieuwe informatie moet ophangen. Als feiten losstaan en weinig context of aanknopingspunten bieden, ontstaan er minder ‘retrieval cues’ om ze later terug te vinden. Losse, vluchtige clips leveren die verbanden minder snel op dan één samenhangende uitleg.

Dat neemt niet weg dat gedachteloos scrollen vaak geen intentie tot langdurig onthouden heeft. Wel waarschuwt Van der Stigchel dat langdurig consumeren van korte prikkels je aandachtsvermogen uitput, waardoor concentratie voor later werk lastiger wordt. Praktische tips: voor leren kies samenhangende video’s of voeg zelf aanknopingspunten toe, en laad je aandacht op met laagdrempelige activiteiten zoals een wandeling in de natuur om het concentratienetwerk te herstellen.