Welke sterren staan er precies op 'De sterrennacht' van Vincent van Gogh?

In dit artikel:

Nieuw onderzoek van astronomen van onder meer Kyung Hee University in Zuid-Korea suggereert dat Vincent van Gogh De sterrennacht in 1889 baseerde op een echte sterrenhemel. Volgens de onderzoekers schilderde hij niet simpelweg een fantasielandschap, maar verwerkte hij waarnemingen van de hemel boven Saint-Rémy-de-Provence, waar hij in een psychiatrische instelling verbleef.

De onderzoekers gebruikten een methode die zij ‘forensische astronomie’ noemen. Ze vergeleken de sterren op het schilderij met de stand van hemellichamen in 1889, onderzochten het landschap en historische weersgegevens en bestudeerden brieven van Van Gogh. Hun conclusie wijkt af van eerder onderzoek, dat uitging van een voorstelling van het sterrenbeeld Ram en van een schilderdatum in juni.

Volgens de nieuwe analyse past 22 juli 1889 beter. Op die dag stond de maan als een wassende sikkel aan de hemel, net als op het schilderij, en kwam Venus ’s ochtends samen met de Hyaden in het sterrenbeeld Stier op. Vijf heldere sterren uit die groep lijken overeen te komen met vijf sterren in De sterrennacht.

Historici dachten eerder dat Van Gogh rond die datum door een psychische inzinking niet schilderde. De Zuid-Koreaanse onderzoekers stellen op basis van brieven, weergegevens en een passage over luidruchtige krekels dat die periode waarschijnlijk pas eind juli begon. Van Gogh kon het werk dus rond 22 juli hebben gemaakt, mogelijk overdag in een studio en niet rechtstreeks vanuit zijn raam. Het dorp op het schilderij was vanuit dat raam bovendien niet zichtbaar.

Ook in Caféterras bij nacht lijken echte sterrenpatronen te zijn verwerkt. Toch blijft absolute zekerheid onmogelijk: de overeenkomst kan volgens sceptici nog steeds toeval zijn. De onderzoekers willen daarom meer nachtelijke hemelvoorstellingen van Van Gogh analyseren.