Wekelijkse weetjes zijn net zo lekker als wijn of seks

In dit artikel:

Mensen ervaren het vergaren van kennis als een beloning: hetzelfde hersenmechanisme dat plezier geeft bij eten en seks (dopamine) wordt ook geactiveerd als je een vraag beantwoordt of een nieuw feit leert. Dat verklaart waarom we blij worden van het weten van historische data, namen of wetenswaardigheden, en waarom nieuwsbrieven en quizjes zo populair zijn.

Neuropsychologisch onderzoek bevestigt dit. In MRI-studies — onder andere in de Verenigde Staten — lichtten hersengebieden op die betrokken zijn bij leren zodra proefpersonen quizvragen kregen; hoe nieuwsgieriger iemand was, hoe sterker de dopaminereactie. Onderzoekers van de Universiteit Leiden zagen bovendien dat het proces emotioneel aanvoelt als een achtbaan: onduidelijkheid activeert gebieden die met onrust en conflict samenhangen, en zodra het antwoord bekend is volgt een beloningspiek.

Niet alle vragen leveren evenveel voldoening op. Uit onderzoek uit 2019 blijkt dat mensen het meest genieten van opgaven die niet te makkelijk en niet te moeilijk zijn: het moet wel binnen bereik lijken om de nieuwsgierigheid en de beloning optimaal te prikkelen. Te eenvoudige feiten zijn saai, te moeilijke vragen frustreer je juist.

Evolutionair gezien is dit logisch: kennis vergroot de overlevingskansen — weten dat je beter wegloopt van een tijger of dat sommige bessen giftig zijn heeft directe waarde. Daarom functioneert nieuwsgierigheid als een sterke motivatie om te leren en informatie te zoeken.

Kleine voorbeelden uit de tekst illustreren die bevrediging: de Slag bij Nieuwpoort vond plaats in 1600, zangeres Anouk’s zesde kind heet Jelizah, en een duizendpoot heeft maximaal enkele honderden poten. Kortom: het brein ziet feiten wél als een beloning, en die biologische voorkeur stimuleert leren en nieuwsgierigheid in het dagelijks leven.