'Weerstand tegen duurzaamheid'

In dit artikel:

18 maart 2026 — Columnist Kim Meijer betoogt dat gesprekken over duurzaamheid te vaak beginnen met schokelementen en meteen doorschakelen naar oplossingen, terwijl juist het tussenstuk — de emotionele en praktische weerstand die mensen ervaren — wordt overgeslagen. Die schoktherapie (beelden van overschreden planetaire grenzen en het einde van de aarde) wek t wel angst, maar die angst kan even goed tot apathie en passiviteit leiden in plaats van tot actie.

Meijer duidt "weerstand tegen duurzaamheid" breed: het gevoel niet te willen meedoen uit autonomiebehoud, het niet kunnen meedoen vanwege financiële of systeemgebonden beperkingen, of de moedeloosheid over een niet-duurzaam systeem waarin men geen alternatieven ziet. Zulke reacties zijn in veel vormen herkenbaar en verdienen volgens haar onderzoekende aandacht in plaats van verhullende of moraliserende bestrijding.

De columnist pleit ervoor weerstand expliciet onderwerp van gesprek en onderzoek te maken. Ze verwijst naar lopend onderzoek aan de HAN (Hogeschool van Arnhem en Nijmegen) waarin wordt verkend wat er gebeurt als studenten, docenten en professionals vrij en zonder stigmatisering kunnen spreken over hun ervaren weerstand. Het doel is niet primair om die weerstand weg te nemen, maar om haar te begrijpen — zowel oorzakelijk als ervaren — en te onderzoeken wat die weerstand ons zegt over menszijn in deze tijd. Meijer waarschuwt tegen het gemak waarmee men weerstand wegwuift als 'kortzichtigheid' of cognitieve beperking; in plaats daarvan vraagt zij om serieus luisteren naar de complexiteit van gevoelens en belemmeringen.

Ze wijst ook op een ongemakkelijke gedachte: weerstand tegen duurzaamheid is soms bijna zelfdestructief, want het verzet zich tegen wat een betekenisvol, toekomstbestendig leven zou moeten ondersteunen. Tegelijkertijd erkent ze dat onvermogen om gevolgen op lange termijn te overzien deels een verklaring kan zijn. Daarom is het volgens haar belangrijk om zowel psychologische als sociologische perspectieven te betrekken.

Ten slotte stelt Meijer dat denken en doen van duurzaamheid onlosmakelijk verbonden moeten zijn. Praktische oproepen tot actie zijn terecht, maar doordacht handelen vereist dat we ook nadenken over waarom mensen weerstand bieden en hoe gesprekken en beleid daarop kunnen inspelen. Openheid over die weerstand kan leiden tot effectievere, realistische en empathische benaderingen van duurzame verandering.