We zitten middenin een hooikoortspiek - kun je ook ook op latere leeftijd een allergie ontwikkelen?
In dit artikel:
Het is lente en de Nederlandse hooikoortsradar kleurde recent massaal rood: veel pollen in de lucht en bij velen plotselinge niesbuien — ook bij mensen die hiervoor nooit last hadden. De Weger, tot begin dit jaar onderzoeker en hooikoortsdeskundige aan het Leids Universitair Medisch Centrum, legt uit hoe hooikoorts op latere leeftijd kan ontstaan.
Wat: hooikoorts is een allergische reactie op pollen (stuifmeel) van bomen, gras en planten. Die deeltjes prikkelen de neus en luchtwegen en veroorzaken tranen, niezen en snotteren. Een allergie ontstaat wanneer het immuunsysteem een onschuldig stofje als vijandig opslaat; bij een volgende blootstelling volgt dan een reactie.
Wie: aanleg speelt een rol — genetische factoren bepalen deels de kans op allergieën — maar erfelijkheid is geen garantie. Veel mensen met aanleg krijgen al als kind klachten, maar anderen ontwikkelen pas op volwassen leeftijd of zelfs op hoge leeftijd (zelfs rond zestig jaar) symptomen.
Wanneer en waar: recent hoge pollenaantallen in Nederland verklaren toegenomen klachten. Ook verhuizing naar een groener gebied of naar een omgeving met andere plantensoorten kan plotselinge allergie veroorzaken doordat je aan nieuwe pollen wordt blootgesteld. Lokale weersomstandigheden beïnvloeden pollenniveaus sterk; na regen neemt de last vaak af.
Waarom: meerdere oorzaken spelen mogelijk samen. Naast blootstelling aan nieuwe pollen kan luchtvervuiling een rol hebben; onderzoek suggereert dat uitlaatgassen en andere verontreiniging het ontstaan van allergieën kunnen bevorderen. Daarnaast verandert ons immuunsysteem door levensloopfactoren: verstoringen in het darmmicrobioom lijken volgens studies gelinkt aan een grotere kans op allergieën, omdat darmbacteriën invloed hebben op immuunregulatie.
Problemen met duidelijkheid: het is lastig eenduidig te zeggen waarom iemand op latere leeftijd hooikoorts ontwikkelt. De aandoening is divers, pollenniveaus variëren per plaats en moment, en veel mensen zoeken geen arts maar denken aan een verkoudheid. Daardoor ontbreken betrouwbare registraties en blijft veel speculatief.
Kortom: plotselinge hooikoorts op volwassen leeftijd kan voortkomen uit nieuwe blootstelling aan allergenen, verslechterde luchtkwaliteit of veranderingen in het immuunsysteem (zoals het microbioom). Exact vaststellen welke factor in een individueel geval doorslaggevend is, blijft echter moeilijk.