'We gaan dit gewoon doen'

In dit artikel:

Tien groenechemiebedrijven in Noord-Nederland bundelen hun krachten in het nieuwe 10x10x10-collectief. Zij willen de komende tien jaar tien nieuwe demonstratie- en productiefabrieken realiseren en daarmee minstens 1 miljard euro aan investeringen aantrekken. De initiatiefnemers zijn onder anderen Ton Vries van BioBTX, Marc den Hartog van ChainCraft en Joost Paques van Paques Biomaterials.

Het collectief wil niet optreden als brancheorganisatie of belangenvereniging, maar als praktisch samenwerkingsverband voor ondernemers die in Noord-Nederland willen bouwen en investeren in groene chemie. Deelnemende bedrijven kunnen kennis delen over onder meer vergunningen, regelgeving, contracten, infrastructuur en de keuze van een geschikte locatie. Ook kunnen zij gezamenlijk met overheden, netbeheerders en andere partijen plannen maken voor de lange termijn.

Volgens de initiatiefnemers hebben veel jonge en innovatieve chemiebedrijven vergelijkbare problemen. De bouw van een fabriek vraagt veel kapitaal, tijd en zekerheid, terwijl vergunningprocedures lang duren en subsidieregelingen tussentijds kunnen veranderen. Door gezamenlijk knelpunten aan te kaarten, hopen de bedrijven overheden beter in staat te stellen procedures aan te passen en de ontwikkeling van een regionale groenechemiehub te versnellen. Het collectief wil bovendien nieuwe bedrijven aantrekken die bereid zijn kennis en ervaring te delen.

Een belangrijke financiële basis moet komen uit Nij Begun, het langlopende programma voor Groningen en Noord-Drenthe dat is opgezet na de schade door de gaswinning. De ondernemers zien de looptijd van dertig jaar en de beschikbaarheid van middelen voor de komende tien jaar als belangrijke stabiliteitsfactor. Overheidsbijdragen kunnen volgens hen als hefboom dienen om extra private investeringen aan te trekken. De nieuwe industrie moet niet alleen verduurzaming stimuleren, maar ook werkgelegenheid en economische activiteit creëren, zodat voorzieningen en dorpskernen in de regio sterker blijven.

De initiatiefnemers verwachten geen strijd met de bestaande chemische industrie. Die wil volgens hen eveneens verduurzamen en overstappen op alternatieve grondstoffen, maar wordt gehinderd door sterk wisselende prijzen van fossiele grondstoffen. Een regeling die risico’s rond de prijzen van duurzame grondstoffen afdekt, zou zowel bestaande als nieuwe bedrijven meer zekerheid geven. Lokale productie kan Nederland bovendien minder afhankelijk maken van import.

De grootste risico’s liggen volgens de ondernemers bij de organisatie van het collectief en bij de timing van financiering. Er zijn extra mensen nodig zodra het aantal deelnemers groeit, en beschikbare middelen moeten aansluiten op de planningen van bedrijven. Ook moet rekening worden gehouden met omwonenden en andere ruimtegebruikers. De initiatiefnemers zeggen dat er in Noord-Nederland voldoende fysieke en politieke ruimte is, maar erkennen dat nieuwe industrie zorgvuldig moet worden ingepast. De eerste concrete mijlpaal is het bouwbesluit voor de fabriek van BioBTX.