Wat weten bedrijven over jou? Zo kom je erachter

In dit artikel:

Je gegevens liggen tegenwoordig verspreid bij webshops, techbedrijven, nieuwsdiensten en AI-aanbieders. Technologie- en regelgevingsexpert Marten Steketee (Universiteit van Amsterdam) legt uit hoe je stap voor stap kunt achterhalen wat er over jou bekend is en wat je kunt doen als bedrijven onduidelijk blijven.

1) Lees de privacyverklaring
Begin bij de privacyverklaring (vaak via de cookiebanner of footer). Daar hoort te staan welke data een organisatie verzamelt, waarom en hoe ze die gebruikt. Hoe concreter en helderder dat staat, hoe beter je kunt beoordelen of het bedrijf zorgvuldig omgaat met je informatie.

2) Vraag om uitleg
Als termen als ‘gerechtvaardigd belang’ onduidelijk zijn, vraag het bedrijf om toelichting. Organisaties moeten zowel algemeen uitleg geven als specifiek over hoe jouw gegevens worden gebruikt. Een e-mail volstaat meestal; krijg je geen helder antwoord, ga naar stap 3.

3) Dien een inzageverzoek in
Op grond van de AVG (GDPR) kun je een formeel inzageverzoek indienen; bedrijven hebben doorgaans een maand om te reageren. Tools zoals mydatadoneright.eu kunnen dit eenvoudiger maken. In de praktijk geven bedrijven soms alleen de gegevens die jij zelf hebt ingevoerd en laten ze data verzameld via cookies of trackers weg — het afdwingen van volledige inzage blijkt vaak een moeizame strijd.

4) Dien een klacht in
Als een bedrijf niet eerlijk of niet compleet antwoordt, kun je een klacht indienen bij de Nederlandse toezichthouder Autoriteit Persoonsgegevens. Die kan organisaties dwingen te voldoen aan de regels, maar het traject vergt tijd en doorzettingsvermogen.

5) Vergeet je AI-accounts niet
AI-diensten spelen een groeiende rol; modellen worden op grote datasets getraind. Het is lastig vast te stellen of jouw input in trainingsdata is terechtgekomen. Veel diensten bieden een opt-out voor trainingsgebruik van je prompts, maar publiek beschikbare informatie kan alsnog worden gebruikt. Het volledig verwijderen van gegevens uit getrainde modellen is technisch complex; het vakgebied ‘machine unlearning’ werkt eraan, maar voor grote modellen bestaat nog geen betrouwbare oplossing.

Kortom: volledige transparantie vragen kost tijd, geduld en soms juridische stappen. Wil je absolute zekerheid dat iets níet wordt gedeeld? Dan blijft een fysiek dagboek met slotje een simpele, effectieve optie.