Wat is het darkweb en wie kan erbij?

In dit artikel:

De criminele groep ShinyHunters plaatste vorige week privégegevens van ongeveer 6 miljoen klanten van telecomprovider Odido op het darkweb. Cybercrime-onderzoeker Rolf van Wegberg (TU Delft) gebruikt die zaak om uit te leggen wat het darkweb precies is, hoe je er komt en welke rol het speelt bij zowel legale als illegale activiteiten.

Het darkweb is geen verborgen steegjewaar je per ongeluk in belandt, maar een versleuteld gedeelte van internet dat alleen bereikbaar is met speciale software zoals de Tor Browser (Tor = The Onion Router). Die techniek verbergt zowel het IP-adres van bezoekers als van de sites zelf, waardoor tracering veel lastiger is. Tor is oorspronkelijk door de Amerikaanse krijgsmacht ontwikkeld en sinds 2002 voor het publiek toegankelijk. Naast Tor bestaan er ook kleinere, vergelijkbare netwerken.

Over de omvang van het darkweb bestaan alleen ruwe schattingen—men noemt soms tussen 0,01 en 6 procent van het internet—maar een betrouwbare maatstaf ontbreekt omdat sites moeilijk vindbaar zijn en er geen centraal ‘telefoonboek’ is. Dat heeft ook consequenties voor zoeken: er zijn geen universele zoekmachines zoals Google die alle content indexeren. Alleen wie een exacte URL heeft of gebruikmaakt van handmatig samengestelde lijsten kan bepaalde pagina’s bereiken. Daardoor zijn veel darkweb-sites vergelijkbaar met besloten bijeenkomsten: alleen ingewijden vinden ze.

Het darkweb huisvest zowel onschuldige toepassingen als misdrijven. Aan de ene kant biedt het bescherming voor mensen in landen met censuur, en maakt het anonieme communicatie van klokkenluiders en journalisten mogelijk. Aan de andere kant trekt diezelfde anonimiteit criminelen aan: marktplaatsen voor drugs en wapens, handelsruimtes voor gelekte persoonsgegevens (zoals bij Odido), afpersing en kinderporno vinden daar plaats. Transacties verlopen vaak in cryptovaluta.

Is het gevaarlijk om het darkweb te bezoeken? Volgens Van Wegberg is de beveiliging niet wezenlijk anders dan op het gewone web: je kunt malware of vervuilde downloads tegenkomen. Het grootste praktische nadeel is traagheid: vanwege het omleiden van verkeer via meerdere tussenstations werkt media-consumptie slecht—video’s bufferen voortdurend. Voor nieuwsgierigheid en onderzoeksdoeleinden is een bezoek op zich niet illegaal, maar wie dieper graaft of bestanden downloadt loopt risico’s.

Kortom: het darkweb is een versleutelde, deels besloten laag van internet met legitieme en criminele toepassingen; anonimiteit maakt het waardevol voor vrije communicatie en gevaarlijk voor misbruik. Het Odido-lek illustreert hoe persoonlijke data op die plekken verhandeld kunnen worden, maar dat zulke data niet eenvoudig via een simpele zoekopdracht terug te vinden zijn zonder de juiste links.