Wat doet verliefdheid met je brein?
In dit artikel:
Nu Valentijnsdag voorbij is, legt dit stuk uit wat er in je hoofd gebeurt als je verliefd wordt: niet je hart, maar een cocktail van hormonen en neurotransmitters stuurt de show. Neurotransmitters geven snelle signalen tussen zenuwcellen door; hormonen reizen via de bloedbaan en werken langzamer maar breder. Samen veroorzaken ze fysieke reacties (verwijdde pupillen, verhoogde hartslag) en een tunnelvisie op één persoon.
Dopamine is in de beginfase de belangrijkste speler. Peter Bos (hoogleraar aan de Universiteit Leiden) legt uit dat het beloningssysteem van de hersenen extra actief is bij hevige verliefdheid. Dopamine geeft euforie, energie en maakt dat je voortdurend aan diegene denkt — een mechanisme dat veel weg heeft van verslaving. Binnen dit systeem kun je grofweg twee fasen onderscheiden: wanting (intens verlangen, focussen en onrust) en liking (langzamere waardering en genegenheid). In de loop van de tijd neemt de sterke piek van verlangen af; de relatie verandert van sprint naar marathon, met meer zicht op iemands gebreken die soms juist aantrekkelijk blijken.
Oxytocine, het zogenaamde knuffelhormoon, werkt vooral bij lichamelijk contact zoals knuffelen, zoenen of langdurig oogcontact. Het bevordert vertrouwen, verbondenheid en vermindert stress, en is belangrijk voor hechting in langdurige relaties. Terwijl dopamine spanning en hunkering voedt, zorgt oxytocine voor stabiliteit en emotionele nabijheid.
Onderzoekers benadrukken dat verliefdheid niet simpel te herleiden is tot een kort lijstje stoffen: meerdere hormonen, hersengebieden en individuele verschillen spelen tegelijk mee, en het onderzoek naar hersenactiviteit is complex. Dat neemt niet weg dat kennis van de chemie inzicht geeft waarom verliefdheid zo intens en soms obsessief kan voelen — en waarom die gevoelens na verloop van tijd kunnen verschuiven naar duurzame verbondenheid.
Kortom: de 'high' van verliefd zijn komt voort uit een samenspel van snelle neurotransmitters en langzamere hormonen; dopamine drijft het vuur aan, oxytocine smeedt de band, en samen bepalen zij hoe de verliefdheid van heftige aantrekkingskracht naar stabiele genegenheid evolueert.