Wat deden insecten de hele winter? En wanneer zie je ze weer in je tuin?

In dit artikel:

Marcel Dicke, hoogleraar entomologie aan Wageningen Universiteit, legt uit wat er met insecten gebeurt zodra de dagen korter en kouder worden: veel soorten gaan in diapauze, een soort winterslaap. Ze stoppen met vliegen en voortplanten, vertragen hun stofwisseling, maken antivriesachtige stoffen aan en zoeken beschutte plekjes zoals de bast van bomen, klimop, coniferen, hout- en takkenstapels, holle stengels, onder dakpannen of zelfs op zolders. Elk soort heeft daarbij zijn eigen overwinteringsfase: sommige als ei, andere als larve, pop of volwassen dier.

Niet alle insecten verdwijnen volledig: sommige loopkevers blijven actief en de wintervlinder is ’s avonds als volwassen dier nog actief van oktober tot december/januari (mannetjes vliegen, vrouwtjes zijn vleugelloos). Langafstandstrekkers zoals de atalanta en de distelvlinder trekken in de herfst weg richting Afrika en keren later terug.

Wanneer je de eerste insecten in de tuin weer ziet, hangt sterk van soort en temperatuur af. Dicke noemt voorbeelden: dansmuggen al in januari; citroenvlinders vaak vanaf half februari bij circa 10 °C; dagpauwogen begin maart; en aardhommels soms al in de eerste helft van februari in het zuiden. Zachte winters en vroege lentedagen kunnen verschuivingen veroorzaken.

Wil je insecten ondersteunen, dan zijn eenvoudige maatregelen voldoende: laat rommelhoekjes bestaan, zet hout- en takkenstapels neer, laat dode bloemstengels staan en snoei niet in wintergroene struiken in het najaar. Plant vroege nectar- en stuifmeelbloeiers zoals krokus, sneeuwklokje, winterakoniet, blauwe druifjes, longkruid, speenkruid en klein hoefblad — en onderschat de paardenbloem niet als voedselbron. Een tuin die wat “rommelig” oogt in de winter levert in het voorjaar veel leven op.