Waarom 'zombiecellen' zich opstapelen als we ouder worden

In dit artikel:

Amerikaanse onderzoekers van het Albert Einstein College of Medicine in New York hebben bij muizen ontdekt waarom het lichaam met het ouder worden steeds meer zogenoemde zombiecellen ophoopt. Dat zijn cellen die niet meer delen, maar ook niet afsterven. Ze kunnen tijdelijk nuttig zijn bij wondherstel, maar moeten daarna door afweercellen worden opgeruimd. Als dat niet gebeurt, veroorzaken ze sluimerende ontstekingen en dragen ze mogelijk bij aan ouderdomsziekten.

De onderzoekers richtten zich op autofagie, een soort recyclingdienst in cellen. Daarbij worden beschadigde of overbodige eiwitten geselecteerd, afgebroken en hergebruikt. Bindweefselcellen van jonge muizen voerden dit proces op nadat ze in het laboratorium tot zombiecellen waren gemaakt. Cellen van oude muizen deden dat niet. Daardoor hoopten schadelijke, onverteerde stoffen zich op. Die maakten omliggende cellen vatbaarder om eveneens in een zombietoestand te raken en bemoeilijkten de herkenning door afweercellen.

Ook de opruimcellen zelf hadden bij oude muizen een minder actieve recycling. Ze namen zombiecellen daardoor minder goed op. Bij proeven met wonden hielden muizen met zulke slecht functionerende afweercellen meer zombiecellen over en genazen de wonden trager.

In plaats van zombiecellen rechtstreeks te doden, probeerden de onderzoekers de recycling opnieuw te activeren met een experimenteel middel. Oude muizen kregen dat vijf maanden lang dagelijks toegediend. In verschillende organen nam het aantal zombiecellen af, evenals tekenen van ontsteking en littekenvorming. De afweercellen gingen deeltjes bovendien weer even efficiënt opruimen als die van jonge muizen.

Een eerste test bij longfibrose gaf vergelijkbare aanwijzingen. In longweefsel van patiënten met deze ziekte, waarbij littekenweefsel de ademhaling bemoeilijkt, was de recycling minder actief. Bij muizen met nagebootste longfibrose verminderde het middel de ziekte, ontsteking en hoeveelheid zombiecellen. Een behandeling voor mensen is echter nog niet in zicht: vrijwel alle experimenten zijn op muizen uitgevoerd. Bovendien is niet onderzocht of het middel ook helpt wanneer longfibrose al vergevorderd is.