Waarom zijn het heelal, dino's en sequoiabomen zo groot?
In dit artikel:
De enorme omvang van dinosaurussen is waarschijnlijk vooral te danken aan hun lichaamsbouw. Sauropoden zoals Argentinosaurus hadden, net als vogels, holle botten en luchtzakken rond het skelet. Daardoor bleven ze relatief licht voor hun afmetingen. Hun efficiënte ademhaling en stofwisseling en hun lange nek hielpen bovendien bij het zoeken naar voedsel. Theorieën over meer zuurstof of een lagere zwaartekracht in die tijd worden minder waarschijnlijk geacht wegens gebrek aan bewijs. Moderne vogels stammen wel van dinosaurussen af, maar niet van deze reusachtige sauropoden.
Het heelal is zo groot omdat het sinds de oerknal, ongeveer 13,8 miljard jaar geleden, voortdurend uitdijt. Het jonge universum was extreem heet en dicht; een intens energieveld zette zich om in elementaire deeltjes en later in materie. Onder invloed van de zwaartekracht vormden die sterren, planeten en sterrenstelsels. De oerknal was dus geen explosie in een bestaande ruimte, maar de snelle uitbreiding van de ruimte zelf. Ook nu bewegen sterrenstelsels nog steeds verder uit elkaar. Het waarneembare heelal heeft een doorsnede van ongeveer 880 triljard kilometer en het totale heelal is mogelijk nog veel groter, misschien zelfs oneindig.
De grote voorjaarsschoonmaak ontstond uit praktische én symbolische motieven. Na een winter met kachels vol rook, as en vuil werd het huis grondig schoongemaakt zodra de lente aanbrak. Tegelijk stond de schoonmaak voor een nieuw begin en het verdrijven van de duisternis of kwade invloeden van de winter. In Nederland moest het huis vroeger bovendien klaar zijn voor het einde van de vastentijd en Pasen. Door moderne verwarming en veranderde gewoonten is deze traditie grotendeels verdwenen.
Kustsequoia’s aan de westkust van de Verenigde Staten kunnen dankzij hun omgeving en eigenschappen uitzonderlijk groot worden. In Californië en Oregon groeien ze in een mild klimaat vrijwel het hele jaar door, soms ongeveer een meter per jaar. Ze halen water uit zomerse mist via hun naalden, waardoor minder water door de stam hoeft te worden vervoerd. Hun dikke bast beschermt tegen brand, rot en insecten. Daarnaast houden hun met elkaar vervlochten wortels de bomen stevig overeind. Zo kunnen ze meer dan 100 meter hoog worden en tot ongeveer 2.200 jaar oud worden.
Vandaag Inside: Johan Derksen stellig: ‘Van Bommel had niet eens geel moeten krijgen!’