Waarom zie je in maart ineens padden en kikkers oversteken?
In dit artikel:
Als de winter afloopt en het zachter en natter wordt — vaak in maart, soms al eind februari — gaan kikkers, padden en salamanders massaal op pad richting voortplantingswateren. Amfibie-expert Raymond Creemers van RAVON legt uit dat de combinatie van hogere temperatuur en regen de jaarlijkse amfibieëntrek activeert; vooral regenachtige avonden zijn het drukst. Meestal verschijnen eerst salamanders en mannetjes van gewone padden en bruine kikkers; de vrouwtjes volgen later.
De dieren zoeken specifiek naar geschikte wateren: flauwe oevers met veel waterplanten zijn ideaal om eitjes af te zetten, vaak terug naar hetzelfde water waar ze zelf geboren zijn. Jonge amfibieën zwermen echter ook uit en kunnen nieuwe poelen koloniseren. Voor oriëntatie vertrouwen ze op landschapspunten zoals bomenrijen en slootranden, geursporen van water en mogelijk het aardmagnetisch veld.
Niet elk water is even geschikt: visrijke plassen vormen een bedreiging omdat vissen kikkervisjes en dril opeten. Padden hebben daar enig voordeel van doordat hun huidgif veel vissen onaantrekkelijk maakt, waardoor zij zich ook in wateren met vis kunnen voortplanten.
De trek is risicovol. Wegen vormen een groot obstakel; naar schatting sneuvelt jaarlijks 30–40% van de volwassen padden in het verkeer. Vrijwilligerspaddenwerkgroepen halen daarom in het voorjaar op veel plekken dieren van de weg — gezamenlijk worden zo’n kwart miljoen amfibieën per jaar verplaatst. Op drukke locaties worden permanente oplossingen aangelegd, zoals faunapassages en paddentunnels.
Een ander vaak over het hoofd gezien probleem zijn rioolputten, waarin amfibieën kunnen vallen en niet meer kunnen ontsnappen. Hiervoor worden inmiddels uitvoeringen als kikker- en paddentrap ontwikkeld zodat dieren weer zelfstandig omhoog kunnen klauteren.
Praktische tips: rustig rijden in het voorjaar helpt al veel. Wie wil bijdragen kan zich aansluiten bij een lokale paddenwerkgroep. Amfibieën spelen een belangrijke rol in ecosystemen als insectenbestrijders en indicatoren voor waterkwaliteit, dus hun bescherming heeft ook bredere natuurwaarde.