Waarom vogels bij zonsopkomst bijna allemaal tegelijk beginnen te zingen

In dit artikel:

Waarom vogels bij zonsopkomst vrijwel tegelijk beginnen te zingen, is al tientallen jaren onderwerp van biologisch onderzoek. Alexander Kaye van de University of Warwick komt nu met een wiskundig model dat dit verschijnsel mogelijk verklaart. Het model is gebaseerd op catastrofetheorie: een systeem kan plotseling van gedrag veranderen, terwijl de factor die het aanstuurt slechts geleidelijk verandert. In dit geval wordt het langzaam sterker wordende ochtendlicht versterkt door sociale interacties tussen vogels.

In het model kan elke vogel stil zijn of zingen en heeft iedere vogel een eigen drempel om te beginnen. Een vogel gaat zingen wanneer een combinatie van het beschikbare licht en het gezang van vogels in de buurt die drempel overschrijdt. Omdat de drempels per vogel verschillen, begint niet iedereen op precies hetzelfde moment. De eerste zangers geven hun soortgenoten echter een extra prikkel, waardoor het gezang zich snel als een golf door de populatie verspreidt.

Computersimulaties met duizenden virtuele vogels laten zien dat deze eenvoudige individuele regels al voldoende zijn om een plotseling en grootschalig ochtendkoor te veroorzaken. Volgens Kaye hoeft daarvoor geen ingewikkeld groepsgedrag te worden verondersteld. Het model onderstreept juist dat verschillen tussen individuele vogels, gecombineerd met licht en nabij gezang, het gezamenlijke gedrag kunnen verklaren.

De aanpak kan volgens de onderzoeker ook worden toegepast op andere vormen van collectief gedrag, zoals insectenkoren, gezamenlijk foerageren, paringsgedrag, applaudisseren of het gelijktijdig verlaten van een ruimte. Een volgende stap is het toetsen van de voorspellingen aan echte opnamen van ochtendkoren. Kaye wil het model bovendien uitbreiden met factoren als temperatuur, wind, neerslag en de aanwezigheid van roofdieren, die het zanggedrag eveneens beïnvloeden.