Waarom slaapproblemen vaker voorkomen bij ouderen, en wat je eraan kunt doen

In dit artikel:

Geriater Francesco Mattace‑Raso van het Erasmus MC legt uit waarom veel ouderen slechter slapen: met het ouder worden verandert het slaappatroon en de slaapkwaliteit. Ouderen vallen vaak trager in slaap, slapen lichter, worden vaker wakker en hebben de neiging eerder naar bed te gaan en ook vroeger wakker te worden. Die veranderingen horen bij veroudering omdat diepe slaap en REM-slaap afnemen en de interne biologische klok minder nauw samenwerkt met slaapdruk, wat de slaap gefragmenteerd maakt.

Slaapproblemen worden bovendien vaak door meerdere factoren tegelijk veroorzaakt: lichamelijke klachten (pijn, benauwdheid, vaker moeten plassen), chronische ziekten zoals Parkinson, dementie, depressie of angst, en bijwerkingen van medicijnen (bijvoorbeeld plastabletten) spelen mee. Alcohol als slaapmiddel is een valkuil: het helpt aanvankelijk om in te dommelen, maar verstoort later de slaapfase (vooral REM), verhoogt snurken en nachtelijk plassen en maakt de tweede helft van de nacht rustelozer.

Mattace‑Raso waarschuwt om niet te snel naar slaapmedicatie te grijpen; bij ouderen vergroten deze middelen risico’s op slaperigheid overdag, vallen, gewenning en verslaving. Effectievere en veiligere stappen zijn goede slaaphygiëne en leefstijl: vaste bed- en opstaat tijden, dutjes beperken, voldoende daglicht en beweging, geen schermen vlak voor het slapen, geen alcohol of koffie in de avond en rustige ontspanning vooraf. Ook een donkere, stille, koele en comfortabele slaapkamer helpt — denk aan verduisterende gordijnen, oordoppen of een ventilator bij warmte. Bij aanhoudende klachten is het verstandig de huisarts te raadplegen om onderliggende oorzaken te onderzoeken; niet-medische behandeling zoals cognitieve gedragstherapie voor slapeloosheid kan ook zinvol zijn.