Waarom je in maart ineens overal hommels ziet rondvliegen
In dit artikel:
In het vroege voorjaar lijkt het alsof hommels plots overal opduiken: dat lage gezoem in de tuin of het park komt meestal van de eerste koninginnen die uit hun winterrust ontwaken. Entomoloog Marcel Dicke (Wageningen UR) zegt dat de eerste exemplaren in Nederland vaak eind februari of begin maart te zien zijn. Deze vrouwtjes hebben de winter op beschutte plekken doorgebracht — kleine holletjes in de grond (meestal minder dan 10 cm diep), verlaten muizenholen of onder bladhopen — en worden bij oplopende temperaturen weer actief.
Hun hoofdtaak zodra ze ontwaken is het stichten van een nieuw nest. Een koningin zoekt een geschikte nestplaats en verzorgt in het begin zelf de broedkamer: zij legt de eieren en voedt de larven totdat de eerste generatie werksters uitvliegt. Pas wanneer die werksters aanwezig zijn kan het volk snel groeien; veel zomerkolonies beginnen dus met één enkele koningin in het vroege voorjaar.
Hommels kunnen al vliegen bij relatief lage temperaturen doordat ze warmte aanmaken door met hun borstspieren te trillen. Hun grotere lichaamsgrootte en dichte beharing helpen daarbij: ze produceren en vasthouden meer warmte dan kleinere bijensoorten. Omdat dit veel energie kost, hebben ze vroegbloeiende nectar- en voedselbronnen nodig; krokussen en hazelaars zijn in die periode erg belangrijk.
Opvallend is dat hommels de laatste jaren gemiddeld iets vroeger tevoorschijn komen. Dicke wijst dit toe aan stijgende temperaturen: als koninginnen te vroeg ontwaken kunnen ze uit de pas gaan lopen met de bloei van hun voedselplanten, wat hun overlevingskansen kan verminderen.
Voor mensen zijn hommels meestal ongevaarlijk. Het luide gebrom en hun grootte kunnen intimideren, maar steken zijn zeldzaam en alleen mogelijk bij vrouwtjes die zich ernstig bedreigd voelen (bijvoorbeeld wanneer een insect klem raakt in kleding).
Kort samengevat: dat lentegebrom duidt vaak op een koningin die net uit de winterslaap komt, voedsel zoekt en een nieuw volk begint. Tuinders kunnen helpen door vroegbloeiende planten te bieden zodat de ontwaakte koninginnen voldoende energie vinden om hun nest te starten.