Waarom je brein dol is op verzamelen, volgens de expert op dit gebied

In dit artikel:

Mensen verzamelen veel vaker dan ze zelf doorhebben, zegt Pieter ter Keurs, emeritus-hoogleraar musea, collecties en samenleving aan de Universiteit Leiden. Van postzegels en bierviltjes tot vakantiemagneten, Pokémonkaarten of zelfs bizarre objecten als navelpluis: een verzameling ontstaat al zodra iemand dingen bewust bij elkaar brengt. Volgens Ter Keurs is die drang diep menselijk en vooral psychologisch verklaarbaar.

Verzamelen geeft het brein een prettig beloningsgevoel: op zoek gaan naar een ontbrekend item werkt als schatzoeken en levert dopamine op. Maar er speelt meer mee dan plezier alleen. In een onzekere wereld zoeken mensen houvast, controle en een eigen sfeer om zich prettig in te voelen. Juist daarom nemen verzamelingen vaak toe in onrustige periodes; tijdens de coronacrisis groeide bijvoorbeeld de handel in sportplaatjes en nam de belangstelling voor kunstcollecties toe.

Bedrijven spelen daar handig op in door producten in meerdere varianten uit te brengen, zoals blind boxes of albums met verschillende extra’s, zodat fans meer exemplaren kopen om een reeks compleet te maken. Verzamelen kan ook draaien om status, investering of identiteit, en brengt soms contact met andere liefhebbers. Tegelijk waarschuwt Ter Keurs dat de hobby kan doorschieten: als iemand alleen nog maar bezig is met spullen en niets meer kan weggooien, wordt verzamelen een probleem. Voor de meeste mensen blijft het echter een onschuldige mix van plezier, herkenning en een beetje grip op het leven.