Waarom is ons zonnestelsel een platte schijf?

In dit artikel:

Ongeveer 4,6 miljard jaar geleden ontstond ons zonnestelsel uit een enorme wolk van gas en stof. Door de zwaartekracht begon die wolk in te storten, maar omdat de hele wolk al een beetje in beweging was kreeg het inzakkende materiaal een gezamenlijke draaiing. Door behoud van impulsmoment ging die draaiing sneller naarmate de wolk kleiner werd — hetzelfde principe als wanneer een kunstschaatser sneller rondtolt als ze haar armen intrekt.

Tegelijk werkte er een middelpuntvliedende kracht: ronddraaiend materiaal wordt naar buiten gedrukt. Uiteindelijk kwamen zwaartekracht die naar binnen trok en de middelpuntvliedende kracht min of meer in evenwicht in het vlak van rotatie. In die richting hield het instorten op; loodrecht daarop kon de wolk wel blijven inklappen. Het resultaat was geen bol maar een dunne, ronddraaiende schijf — de protoplanetaire schijf — waaruit later de planeten, kometen en asteroïden gevormd zijn.

Dit proces verklaart waarom vrijwel alle planeten in ongeveer hetzelfde vlak rond de zon cirkelen. Het geldt ook voor andere sterrenstelsels en exoplanetensystemen: ronddraaiende stofschijven zijn de normale geboorteplaats van planeten. De spiraalvorm van de Melkweg is een groter voorbeeld van hetzelfde afgeplatte patroon.

Waarom is de aarde zelf dan niet plat? Omdat de planeet uit samenhangend materie bestaat: de onderlinge binding van de bouwstenen maakt verdere samendrukking moeilijk. De draaiing zorgt wel voor een kleine afplatting: de afstand van het middelpunt naar de polen is ongeveer 21 kilometer korter dan naar de evenaar, waardoor de aarde geen perfecte bol is maar een licht afgeplatte sfeer.