Waarom draaien de wijzers van de klok rechtsom?
In dit artikel:
De wetenschapsredactie van de Volkskrant beantwoordt de vraag of klokwijzers altijd rechtsom hebben gedraaid. Het korte antwoord: nee — de gang van de wijzers is een historische keuze, geen natuurwet. In Europa is de huidige richting ontleend aan de schaduwbeweging op zonnige zonnewijzers: vanaf het noordelijk halfrond lopen schaduwen van links naar rechts, en de eerste mechanische uurwerken kopieerden die beweging. De oudste publieke uurwerken verschenen in de late middeleeuwen en hadden vaak maar één wijzer; hun tandwielopbouw bepaalde de draairichting, waardoor de vertrouwde rechtsomgang zich vasteerde. Op het zuidelijk halfrond zou een analoge zonnewijzer de schaduw juist tegen de klok in bewegen, en er bestaan ook (enkele) uurwerken met omgekeerde draairichting of met gespiegeld ontwerp. Met industrialisering en standaardisering werd de “clockwise”-richting wereldwijd dominant, maar technisch of esthetisch afwijkende wijzers blijven mogelijk en komen voor. De auteur van het stuk, die voor de Volkskrant over historische onderwerpen schrijft, plaatst de gang van de klokwijzers zo in cultuurhistorisch en geografisch perspectief: het is een conventie die voortkomt uit praktische observatie van de zon en uit technologische keuzes, niet uit een absolute regel.