Waarom de meeste vriendschappen van jou tijdelijk zijn

In dit artikel:

Vriendschappen zijn minder blijvend dan vaak wordt voorgesteld. Wie terugkijkt naar tien jaar geleden, ziet meestal dat een deel van de toenmalige vrienden uit beeld is geraakt. Volgens socioloog Beate Völker komt dat meestal niet door een grote ruzie, maar doordat mensen elkaar minder vaak tegenkomen, minder contact hebben en elkaar geleidelijk uit het oog verliezen.

Een belangrijk verschil met familie is dat vrienden zelf worden gekozen. Ook de manier waarop de relatie wordt ingevuld, ligt grotendeels bij de betrokkenen: samen sporten, regelmatig afspreken, op vakantie gaan of juist alleen af en toe contact hebben. Vriendschappen worden sterker wanneer ze lang bestaan, wanneer vrienden een gezamenlijk netwerk hebben en wanneer ze elkaar vanzelf blijven ontmoeten, bijvoorbeeld via werk, school of de buurt.

Levensveranderingen kunnen die vanzelfsprekende ontmoetingen doorbreken. De een krijgt kinderen, de ander verhuist of kiest een ander leven. Zonder een bewuste inspanning om contact te houden, kan de vriendschap daardoor verwateren. Dat betekent niet altijd dat de band volledig verdwijnt. Völker stelt dat mensen na verloop van tijd vaak nieuwe belangrijke vrienden krijgen. Onderzoek laat zien dat mensen buiten hun partner doorgaans één of twee personen hebben met wie ze echt goed kunnen praten, al wisselt de identiteit van die vertrouwenspersoon in de loop der jaren.

Na vijf tot zeven jaar is ongeveer 50 tot 60 procent van de hechte vriendenkring vervangen. Volgens Völker zijn veel voormalige vrienden echter nog steeds onderdeel van het bredere sociale netwerk; de vriendschap staat dan vooral op een laag pitje. Sociale media maken het gemakkelijker om elkaar te blijven volgen en een oude band opnieuw aan te halen. Tegelijkertijd is tijd beperkt: naast slapen, werken, eten en eventueel een gezin is het onmogelijk om met iedereen even intensief contact te onderhouden. Daardoor kunnen vriendschappen achtereenvolgens hechter en losser worden.

Een definitief einde heeft vaak een grotere impact. De dood van een goede vriend kan volgens Raymond Liu van de Australian National University in Canberra jarenlang psychische en lichamelijke klachten veroorzaken. Zijn team analyseerde gegevens van 26.515 Australiërs; 36 procent van hen verloor in de onderzochte periode minstens één goede vriend. Klachten zoals slapeloosheid, concentratieproblemen en een verminderde eetlust konden tot vier jaar aanhouden. Liu verklaart die langdurige gevolgen mede doordat de samenleving rouw om een overleden vriend vaak minder erkent dan rouw om een partner, waardoor nabestaanden minder steun krijgen. Hij waarschuwt wel dat de resultaten niet zonder meer voor ieder land gelden.

Ook een vriendschap die door een zware ruzie eindigt, kan net zo ingrijpend zijn als een relatiebreuk. Zulke definitieve breuken komen echter zelden voor. Meestal vermijden mensen een openlijk conflict en laten ze het contact langzaam uitdoven, behalve wanneer het probleem groot is en ze elkaar blijven tegenkomen. Völker ziet het verdwijnen van sommige vriendschappen daarom niet per se als iets negatiefs: mensen kunnen nieuwe relaties aangaan en oude banden later opnieuw oppakken. Juist het ontbreken van vaste regels over het begin en einde maakt vriendschap volgens haar bijzonder.