Waarom artsen beweging als medicijn moeten voorschrijven: "Elke stap telt"

In dit artikel:

Drie Canadese psychiaters pleiten ervoor dat artsen beweging voorschrijven als een behandeling, met duidelijke afspraken over activiteit, frequentie, intensiteit en duur. Volgens hen is er inmiddels voldoende bewijs dat bewegen de hersenen en de geestelijke gezondheid beschermt, en moet het advies verder gaan dan het vrijblijvende ‘probeer meer te bewegen’. Het opiniestuk presenteert geen nieuw onderzoek, maar bundelt bestaande kennis over de effecten van beweging.

Spieractiviteit zorgt voor de aanmaak van signaalstoffen die onder meer de hersenen bereiken en invloed hebben op stemming en geheugen. Bewegen kan daarnaast leiden tot meer synapsen, zenuwcellen en bloedvaten en een betere doorbloeding. Bij ouderen bleek wandelen in eerder onderzoek bovendien de hippocampus, een belangrijk geheugengebied, gedeeltelijk te laten groeien. Ook een betere slaap en een groter gevoel van controle kunnen bijdragen aan de mentale voordelen.

Het sterkste bewijs is er voor stemming. Gecontroleerde studies laten zien dat wandelen, joggen, yoga en krachttraining depressie- en angstklachten kunnen verminderen. Het effect neemt doorgaans toe met de intensiteit en kan al optreden bij ongeveer 75 minuten matige beweging per week. Volgens hoogleraar Brenda Penninx zijn de gemiddelde effecten vergelijkbaar met die van antidepressiva. In de MOTAR-studie hadden mensen met een depressie een vergelijkbaar voordeel van antidepressiva en tweemaal per week matig-intensief hardlopen. Volhouden is daarbij belangrijker dan meteen zwaar trainen.

Voor het voorkomen van dementie is het bewijs minder sterk, omdat veel onderzoek observationeel is. Een actieve leefstijl lijkt het risico op geheugenproblemen en alzheimer te verlagen, maar andere verschillen tussen actieve en inactieve mensen kunnen daarbij een rol spelen. Beweging zou volgens deskundigen onderdeel moeten zijn van een bredere aanpak met ook cognitieve activiteit.

Een bewegingsvoorschrift moet volgens de psychiaters rekening houden met veiligheid en een controleafspraak. Bij depressie kan de eerste stap bestaan uit vijf minuten wandelen, stoel oefeningen of de hond uitlaten. Begeleiding, bijvoorbeeld door een motiverende therapeut, kan helpen om de activiteit vol te houden en geleidelijk op te bouwen.

Ook mensen met schizofrenie en andere ernstige psychische aandoeningen kunnen volgens de auteurs baat hebben bij meer beweging. Zij bewegen vaak weinig en hebben een kortere levensverwachting. Onderzoek wijst op mogelijke verbeteringen in werkgeheugen, aandacht, sociale herkenning en lichamelijke conditie. Volgens onderzoeker Davy Vancampfort kunnen 90 minuten matige beweging per week al belangrijke effecten hebben, vooral bij de overgang van helemaal niet bewegen naar enige activiteit. De effecten op psychoses zijn kleiner, maar beweging kan ook klachten verminderen die met medicatie moeilijk te behandelen zijn.