Waarom Antarctica miljoenen jaren eerder bevroor dan de Noordpool

In dit artikel:

Een internationaal onderzoeksteam, met onder meer wetenschappers van de Universiteit Utrecht, concludeert dat de ijskap van Antarctica is ontstaan door langzame golven in de aardmantel. Volgens een studie in *Science* duwden die mantelgolven Oost-Antarctica miljoenen jaren geleden omhoog, waardoor het land boven een kritische hoogte van ongeveer 2 kilometer uitkwam. Daar kan sneeuw zich ophopen en niet meer volledig wegsmelten in de zomer, wat de groei van een enorme ijskap in gang zette.

Die ontwikkeling begon terwijl de aarde toen juist warmer was dan nu, rond 5 graden Celsius warmer, wat het raadsel rond de vroege Antarctische ijsgroei al decennialang lastig maakte. De onderzoekers gebruikten computermodellen om de veranderingen in Oost-Antarctica tussen 200 en 35 miljoen jaar geleden te reconstrueren. Zij stellen dat de opstuwing niet alleen door platentektoniek kwam, maar vooral door deze diepe mantelbewegingen.

Het proces werd versterkt doordat de steeds witter wordende ondergrond meer zonlicht terugkaatste en koude lucht minder vocht vasthield, waardoor er nog meer sneeuw en ijs konden blijven liggen. Zo groeide het ijs uit tot een aaneengesloten ijskap van circa 10 miljoen vierkante kilometer, die nu gemiddeld twee kilometer dik is en bij volledig smelten de zeespiegel met 52 meter zou verhogen. De studie plaatst de Zuidpool daarmee ruim 30 miljoen jaar vóór de Noordpool als eerste grote ijskern op aarde en laat zien hoe processen diep in de aarde het klimaat aan de oppervlakte kunnen sturen.