Waar was jij op 9/11? Waarom je dat moment zo goed dénkt te onthouden

In dit artikel:

Herinneringen aan de aanslagen van 11 september 2001 voelen voor veel mensen uitzonderlijk levendig en betrouwbaar. Psychologen noemen zulke herinneringen ‘flashbulb memories’: herinneringen aan waar iemand was, wat die deed en van wie die het nieuws hoorde bij een schokkende gebeurtenis. Onderzoek laat echter zien dat ze niet nauwkeuriger zijn dan gewone herinneringen.

In een experiment van Duke University beschreven 54 studenten op 12 september 2001 hoe ze van de aanslagen hadden gehoord en noteerden ze ook een alledaagse gebeurtenis. Bij vervolgonderzoek na één, zes en 32 weken bleken beide soorten herinneringen in vergelijkbare mate aan nauwkeurigheid te verliezen. Het verschil was vooral subjectief: het vertrouwen in de herinnering aan 9/11 bleef hoog, ook wanneer latere versies niet meer overeenkwamen met de oorspronkelijke beschrijving.

Een grootschalig Amerikaans onderzoek onder ruim 3000 mensen bevestigde dit patroon. Herinneringen veranderden vooral in het eerste jaar en stabiliseerden daarna. Nederlandse onderzoekers van de Universiteit Leiden vonden eveneens dat studenten twee maanden na de aanslagen nog veel vertrouwen hadden in hun levendige herinneringen, terwijl die al minder precies waren geworden.

Emotie maakt herinneringen levendiger en geeft meer zekerheid, maar garandeert geen correcte details. Ook herhaling door gesprekken, herdenkingen en mediabeelden versterkt dat gevoel. Volgens overzichtsonderzoek gebruiken flashbulb memories geen apart geheugenmechanisme: ze vervagen en veranderen net als andere herinneringen. Vooral het vertrouwen blijft opvallend stabiel.