Vriendschappen onder druk: olifanten in Sri Lanka zoeken elkaar steeds minder op

In dit artikel:

Onderzoek in het Udawalawe National Park in Sri Lanka laat zien dat het sociale netwerk van Aziatische olifanten na een langdurige populatieafname plotseling kan instorten. Rond 2012 verdwenen er meer volwassen vrouwtjes dan erbij kwamen. Daarna versplinterden de sociale groepen: ze werden kleiner, talrijker en hadden minder contact met elkaar. In 2018 was ongeveer 69 procent van de vrouwtjes die aan het begin van het onderzoek waren gezien, verdwenen. Sommige dieren stierven door ouderdom, ziekte of stroperij, terwijl andere het park verlieten.

De onderzoekers volgden van 2007 tot en met 2018 in totaal 443 volwassen en bijna volwassen vrouwtjes. Op 1.665 dagen legden ze 7.744 ontmoetingen vast en brachten ze jaarlijks de sociale verbanden en groepsgemeenschappen in kaart. Ook onderzochten ze 59 vrouwtjes die in alle jaren aanwezig waren. Bij deze dieren veranderde het netwerk eveneens, wat erop wijst dat niet alleen het verdwijnen van dieren, maar ook veranderende relaties de versplintering veroorzaakten.

Vooral zwakke banden verdwenen of veranderden; sterke relaties bleven aanvankelijk vaker bestaan, maar werden na het kantelpunt ook instabieler. Dat is zorgelijk, omdat olifanten sociale contacten gebruiken om voedsel en informatie te vinden en jongen groot te brengen. Anders dan sommige andere sociale diersoorten vormden deze olifanten nauwelijks nieuwe banden.

De omslag werd bij de vaste bewoners één tot drie jaar later zichtbaar. Volgens de onderzoekers kan ingrijpen daardoor te laat komen. Schommelingen in groepsgrootte en het aantal gemeenschappen kunnen mogelijk als vroeg waarschuwingssignaal dienen. Een vermoedelijke oorzaak is dat voedzaam gras in het park plaatsmaakte voor onsmakelijke struiken, waardoor voedsel schaarser werd en het gebied minder aantrekkelijk werd voor nieuwkomers.