Vijf dingen die je moet weten over de zonsverduistering van 12 augustus

In dit artikel:

Op woensdag 12 augustus schuift de maan voor de zon. In Groenland, IJsland en delen van Spanje is een totale zonsverduistering te zien. In Nederland en België wordt rond 20.11 uur ongeveer 88 procent van de zon bedekt, tenminste als het helder blijft. Wie kijkt, moet altijd een speciale eclipsbril gebruiken: ook bij een gedeeltelijke verduistering kan rechtstreeks in de zon kijken onmiddellijk oogschade veroorzaken.

Een totale zonsverduistering is wereldwijd ongeveer eens per achttien maanden zichtbaar, maar op dezelfde plek gemiddeld slechts eens in de vierhonderd jaar. In Nederland was de laatste totale verduistering zichtbaar in 1715; de volgende wordt pas in 2135 verwacht. Het bijzondere verschijnsel ontstaat doordat de zon vanaf de aarde vrijwel even groot lijkt als de maan. Dat is toeval: de zon is ongeveer vierhonderd keer groter én staat vierhonderd keer verder weg. Omdat de maan jaarlijks 3,8 centimeter van de aarde weg beweegt, zullen totale verduisteringen over honderden miljoenen jaren verdwijnen.

Tijdens een verduistering kan de temperatuur op een onbewolkte plek enkele graden dalen en kan de wind tijdelijk afnemen. Vogels worden stiller en recent onderzoek wijst erop dat ook steden tijdens een totale verduistering meetbaar stiller worden. Seismische instrumenten registreerden in 2024 minder trillingen, waarschijnlijk doordat verkeer, bouwwerkzaamheden en andere menselijke activiteiten tijdelijk stilvielen. Dat effect werd niet gezien op het platteland of in gebieden met slechts een gedeeltelijke verduistering.

Ook zonnepanelen leveren tijdelijk minder stroom. Netbeheerder TenneT verwacht deze keer beperkte gevolgen, omdat de verduistering aan het begin van de avond plaatsvindt, wanneer zonnepanelen sowieso minder produceren. Bij een grotere dip kunnen andere energiecentrales, windparken, batterijen en kerncentrales bijspringen. Volgens TenneT vraagt dat vooral om goede voorbereiding en samenwerking tussen energiebedrijven.

Voor een volledige verduistering kunnen kijkers het best naar de eclipsbaan in Spanje reizen, die loopt van A Coruña tot Mallorca. In Nederland blijft het overdag niet donker, maar is het verschijnsel wel zichtbaar. Omdat de zon laag staat, helpt een hoge locatie met vrij zicht op de noordwestelijke horizon. De exacte begintijd verschilt per plaats; helder weer is noodzakelijk.