Vette vlucht

In dit artikel:

SkyNRG is begin februari gestart met de bouw van zijn eerste fabriek voor duurzame vliegtuigbrandstof (SAF) uit rest- en afvalstromen. Eind mei werd de bouw officieel gevierd. De installatie moet jaarlijks 100.000 ton SAF produceren en is ontworpen om tientallen jaren mee te gaan zonder snel verouderd te raken.

Volgens site-directeur Bart Rosendaal bestaat SkyNRG sinds 2009, toen er nog nauwelijks een markt voor duurzame vliegtuigbrandstof was. Vliegtuigmotoren waren volledig gericht op kerosine en luchthavens beschikten niet over infrastructuur voor alternatieve brandstoffen. Ook ontbraken aanvankelijk de technische standaarden en mochten bestaande luchthaveninstallaties niet worden gebruikt uit vrees voor verontreiniging. SkyNRG moest daarom zelf logistieke oplossingen ontwikkelen, zoals speciale pompwagens voor levering aan vliegtuigen.

Het plan voor een grootschalige fabriek ontstond rond 2016, mede dankzij Europese regels die het bijmengen van SAF verplicht stellen. Die verplichting bedraagt nu nog enkele procenten, maar moet oplopen tot 70 procent in 2050. De ontwikkeling liep vertraging op door onder meer de coronacrisis en problemen met de geplande levering van groene waterstof uit een nieuwe elektrolyser in Delfzijl. Omdat grootschalige elektrolyse moeilijker en risicovoller bleek dan verwacht, kiest SkyNRG voorlopig voor waterstof die het zelf maakt uit eigen afgas en aardgas.

De fabriek verwerkt onder meer afgewerkt frituurvet en residuen uit raffinaderijen van spijsolie. Via hydrogenering worden ongewenste stoffen verwijderd en grondstoffen omgezet in koolwaterstoffen. Daarna worden de moleculen geïsomeriseerd en deels gekraakt, zodat de brandstof de juiste samenstelling en een laag genoeg vriespunt krijgt om veilig in vliegtuigen te worden gebruikt. Omdat de grondstoffen van veel leveranciers komen en sterk van samenstelling verschillen, heeft SkyNRG uitgebreid geïnvesteerd in voorbehandeling.

De capaciteit is kleiner dan die van grote producenten zoals Neste en BP, maar SkyNRG richt zich op moeilijker te verwerken rest- en afvaloliën die in kleinere hoeveelheden beschikbaar zijn. De fabriek moet bovendien de milieu-impact beperken: afvalwater wordt niet geloosd, maar teruggewonnen via een installatie die water verdampt en opnieuw condenseert. Elektrische procesverhitters moeten de CO2-uitstoot verder verminderen, al vraagt de toepassing van zulke grote systemen om complexe elektrische infrastructuur.

Bij het ontwerp is ook rekening gehouden met toekomstige automatisering. Robots en drones kunnen veiligheids- en inspectierondes uitvoeren. Robothonden met sensoren zouden bijvoorbeeld temperaturen, gaslekken, trillingen en afwijkende geluiden kunnen registreren. Die gegevens kunnen worden gebruikt voor preventief onderhoud. Omdat de fabriek nieuw wordt gebouwd, is er bovendien ruimte om drones en andere technologie direct in het ontwerp mee te nemen.