Verplicht midden op de weg fietsen, wordt fietsen daar veiliger van?

In dit artikel:

Spanje heeft nieuwe verkeersregels ingevoerd om fietsers beter te beschermen. Buiten de bebouwde kom moeten fietsers een helm dragen. Binnen de bebouwde kom moeten ze juist midden op de rijbaan fietsen, zodat automobilisten hen niet kunnen inhalen. Wie buiten de bebouwde kom een fietser passeert, moet bovendien 20 kilometer per uur onder de geldende maximumsnelheid blijven.

Hoogleraar urban mobility futures Marco te Brömmelstroet noemt de maatregelen deels begrijpelijk, maar betwijfelt of ze het verkeer daadwerkelijk veiliger maken. Een helmplicht kan volgens hem de indruk wekken dat fietsen gevaarlijk is, waardoor mensen minder snel de fiets pakken. Onderzoek uit het Verenigd Koninkrijk wijst er bovendien op dat automobilisten fietsers met een helm soms met minder afstand inhalen. Ook fietsers kunnen zich door extra bescherming zekerder voelen en daardoor meer risico nemen.

Midden op de weg fietsen voorkomt dat auto’s te dicht langs fietsers rijden, maar maakt de fietser tegelijk tot een fysieke barrière tussen auto’s. Dat kan gevaarlijk zijn wanneer een automobilist niet oplet of agressief reageert. Te Brömmelstroet zou daarom een jong kind niet aanraden deze regel toe te passen. De snelheidsbeperking bij het inhalen vindt hij een goed idee, omdat snelheid zowel de kans op een botsing als de ernst van de gevolgen sterk vergroot. Wel wordt het volgens hem lastig om de regel te handhaven.

De hoogleraar vindt dat niet vooral fietsers, maar de auto en het verkeerssysteem moeten worden aangepakt. In plaats van steeds nieuwe uitzonderingsregels te maken, zou de weg volgens hem moeten werken als een skipiste: degene die het grootste gevaar veroorzaakt, draagt de verantwoordelijkheid en past zich aan de kwetsbaardere of langzamere verkeersdeelnemer aan.

Daarnaast pleit hij voor technische beperkingen aan auto’s, zoals een snelheidsbegrenzer. Moderne auto’s zijn volgens hem niet ontworpen met voorspelbare menselijke fouten in gedachten en veroorzaken daardoor dagelijks ernstig letsel en dodelijke ongelukken. Zolang zulke ingrepen uitblijven, blijft voor fietsers in Spanje én Nederland vooral voorzichtigheid geboden.