Vergeten geschiedenis: wat we ontdekken als AI miljarden historische woorden leest

In dit artikel:

Historicus en religiewetenschapper Yusuf Çelik van de Vrije Universiteit Amsterdam gebruikt kunstmatige intelligentie om miljarden woorden uit historische teksten te doorzoeken en zo vergeten verhalen zichtbaar te maken. In een interview vertelt hij dat de reacties op zijn video grotendeels positief waren, vooral omdat kijkers zich herkenden in de bredere, meer gelaagde kijk op geschiedenis. AI bracht volgens hem onder meer verrassende verbanden rond de Davidster in de islamitische traditie aan het licht, en liet zien dat joods-islamitische relaties niet alleen door conflict werden bepaald. Het verhaal dat hem persoonlijk het meest verraste, ging over honden: een bron waarin iemand zijn hond op een mensenbegraafplaats wilde begraven. Volgens Çelik verdwijnen zulke verhalen vaak niet echt, maar raken ze ondergesneeuwd doordat andere teksten vaker werden gekopieerd en daardoor het geschiedbeeld domineerden. Hij ziet AI nu steeds meer als hulpmiddel om niet alleen informatie te vinden, maar ook samen teksten te interpreteren. Daarbij ontstaan nieuwe vragen over fouten, auteurschap en verantwoordelijkheid, die volgens hem snel belangrijker worden.