Verborgen geschiedenis van Europese talen onthuld

In dit artikel:

Nieuw onderzoek van wetenschappers van de Universiteit Leiden en de Universiteit van Kopenhagen laat zien dat de ontwikkeling van Europese talen nauwer samenhing met meerdere migratiegolven dan lange tijd werd aangenomen. De onderzoekers combineerden DNA van 712 mensen uit de oudheid met ruim 4.000 eerder onderzochte genetische profielen, archeologische gegevens en taalkundige kennis. DNA onthult niet rechtstreeks welke taal mensen spraken, maar kan in combinatie met andere bronnen wel migratiepatronen en taalverspreiding helpen reconstrueren.

De belangrijkste nieuwe aanwijzing betreft het Germaans. Rond 3000 voor Christus trokken steppevolken vanuit het huidige Oekraïne en Zuid-Rusland westwaarts. Hun taal vermengde zich met lokale talen, maar volgens de twee studies ontstond het Germaans waarschijnlijk pas later. Ongeveer 800 jaar daarna arriveerde een tweede migratiegolf in Zweden, vermoedelijk vanuit het Baltische gebied. Deze bevolking verspreidde zich vervolgens door Scandinavië en delen van het huidige Duitsland, Nederland, Polen, Groot-Brittannië en Noord-Italië. De taal van deze groep zou zich uiteindelijk tot het Germaans hebben ontwikkeld.

Ook de Vikinggeschiedenis krijgt hierdoor extra context. Ongeveer 1.500 jaar geleden trokken Germaanse groepen vanuit Noord-Duitsland naar Denemarken en Zuid-Zweden, waar zij een groot deel van de lokale bevolking verdrongen. Deze beweging viel samen met de opkomst van het Oudnoors. Veel Deense en Zweedse Vikingen blijken genetisch verwant aan Angelsaksen in Engeland, wat eerdere vermoedens over nauwe culturele, taalkundige en artistieke banden ondersteunt.

Voor het Keltisch wijzen de genetische gegevens eveneens op een specifieke herkomst. Ze sluiten beter aan bij de theorie dat deze taal zich vanuit Centraal-Europa, waarschijnlijk het huidige Tsjechië, verspreidde naar onder meer Frankrijk, Ierland, Groot-Brittannië, Spanje en Italië. Daarmee wordt de theorie dat het Keltisch vooral langs de Atlantische kust ontstond minder waarschijnlijk. De studies onderstrepen volgens de onderzoekers dat hedendaagse talen en culturen mede zijn gevormd door prehistorische migraties.