Vanavond drankje doen? Zo verspreidt alcoholgebruik zich binnen je vriendengroep

In dit artikel:

In sociale kringen rondom alcohol onderscheiden onderzoekers drie typen: geheelonthouders, matige drinkers en zware drinkers. Jesse Boot, promovenda aan de Universiteit van Amsterdam, beschrijft in een recent model hoe drankgedrag via sociale netwerken kan doorwerken: typen blijven vaak met gelijkgestemden verbonden (zware drinkers en niet-drinkers associëren respectievelijk circa 43% en 54% vaker met soortgenoten), maar de groepen zijn niet strikt gescheiden en beïnvloeden elkaar onderling.

Belangrijkste bevindingen uit het model en de studie:
- Sociale invloed werkt sterk: voor elke zware drinker in iemands netwerk neemt de kans dat een matige drinker het zware patroon overneemt met ongeveer 40% toe. Omgekeerd vergemakkelijkt een omgeving met veel geheelonthouders afkicken of minderen.
- Verslaving ontstaat volgens Boot niet alleen binnen het individu maar door een voortdurende wisselwerking tussen interne drang (zoals het verlangen naar alcohol) en externe druk van de groep. Beide processen versterken elkaar.
- Structurele factoren zoals makkelijke beschikbaarheid van alcohol en tolerante sociale normen spelen een cruciale rol: wanneer middelen breed verkrijgbaar zijn en drankgebruik sociaal geaccepteerd raakt, stijgt het risico op een ‘uitbraak’ van overmatig gebruik — een dynamiek die ook bij de legalisering en marketing van gokken is waargenomen.

Praktische implicaties:
- Om het drinkgedrag binnen een vriendengroep te beperken is het effectiever om soberere contactpersonen in het netwerk te versterken dan alleen te proberen de invloed van zware drinkers te verminderen.
- Individuen die minder willen drinken kunnen zich bewust opstellen in sociale situaties: let op het gedrag van vrienden, kies vaker voor gezelschap van geheelonthouders, en besef dat groepsnormen en beschikbaarheid het individuele verlangen kunnen aanwakkeren.

Kortom: alcoholgebruik verspreidt zich niet alleen door persoonlijke drang maar via de sociale verbindingen en de omgeving. Wie de sociale “stroming” begrijpt, heeft meer kans de eigen koers te bepalen.