Van witlof tot sneeuw: waarom is het wit?

In dit artikel:

Hoewel wit vaak geen echte kleur maar een zogenoemde antikleur wordt genoemd, komt het overal voor. De witte uitstraling van sneeuw, vlaggen, paardenvoeten en witlof heeft telkens een andere oorzaak.

Sneeuw bestaat uit doorzichtige ijskristallen met veel lucht ertussen. Wanneer licht op die onregelmatige structuur valt, wordt het steeds opnieuw gebroken en verstrooid. Omdat alle zichtbare kleuren ongeveer even sterk in alle richtingen worden teruggekaatst, zien onze ogen sneeuw als wit.

De witte vlag is al eeuwen een teken van overgave of een verzoek om onderhandelingen. Mogelijk werd het symbool al gebruikt tijdens de Punische oorlogen tussen Rome en Carthago. De Romeinse schrijver Tacitus beschreef witte vlaggen in 69 na Christus. De kleur was waarschijnlijk vooral praktisch: wit valt op, is neutraal en was als stuk textiel gemakkelijk beschikbaar. In 1899 werd het gebruik officieel vastgelegd in het oorlogsrecht.

De uitdrukking ‘een wit voetje halen’ verwijst vermoedelijk naar paarden met witte benen. Die werden vanaf de zestiende eeuw als bijzonder waardevol of bevoorrecht gezien; op sommige plaatsen hoefden zulke paarden zelfs geen tol te betalen. Wit werd bovendien verbonden met reinheid en soms met geluk of magie. Later kreeg de uitdrukking de huidige betekenis van proberen in iemands gunst te komen.

Witlof dankt zijn kleur aan de manier waarop het wordt geteeld. Eerst groeit de plant buiten en vormt zij een groene plant met een dikke wortel. Daarna wordt de wortel in het donker opnieuw geplant. Zonder licht vindt nauwelijks fotosynthese plaats en maakt de plant weinig chlorofyl aan, waardoor de krop witgeel blijft. Het donker beperkt ook de vorming van bitterstoffen. Witlof werd rond 1830 vermoedelijk toevallig ontdekt door een Brusselse boer, wat de naam ‘Brussels lof’ verklaart.