Van waterkracht en kernfusie tot quantumcomputers en groen staal: dit waren de opvallendste projecten van 2025
In dit artikel:
In 2025 werden wereldwijd ambitieuze megaprojecten van start gezet die klimaat, energie, digitalisering en industrie diepgaand moeten veranderen — maar ook flinke risico’s met zich meebrengen op het vlak van haalbaarheid, kosten en geopolitiek.
China startte op 19 juli 2025 de bouw van het Motuo Hydropower Station in Tibet, op de Yarlung Tsangpo-rivier. Het plan: een run-of-the-river-installatie van ongekende schaal — 60 gigawatt vermogen en circa 300 miljard kWh per jaar — waarbij water via meerdere 20 km lange tunnels een natuurlijk verval van 2.000 meter benut. Kosten worden geraamd op ongeveer €120 miljard; oplevering staat gepland voor 2033. Omdat de rivier verder stroomafwaarts door India en Bangladesh loopt, is er grote bezorgdheid over effecten op waterstanden, erosie en sedimenttransport.
In de VS werd op 23 september 2025 het Everglades Agricultural Area Reservoir Project in Florida opgeleverd: een 300 miljoen m3 reservoir dat water uit Lake Okeechobee en omliggende landbouwgebieden opvangt en zuivert. Dit onderdeel van het bredere, miljardenkostende Comprehensive Everglades Restoration Project moet het sterk aangetaste moerasland herstellen door de waterhuishouding en nutriëntenbelasting te verbeteren; het Amerikaanse legerkorps schat dat nog ongeveer twintig jaar nodig is om het hele herstelproject af te ronden.
Op kernfusiegebied begon Helion Energy in juli 2025 in Washington met de bouw van Orion, een commerciële fusie-installatie gefinancierd onder meer door Microsoft en Sam Altman. Helion gebruikt magneto-inertiële fusie, anders dan de tokamak-aanpak. Hoewel het prototype Polaris nog geen netto-energie aantoonde en critici sceptisch zijn over de haalbaarheid, zou een succesvolle 50 MW-centrale in 2028 een doorbraak betekenen.
De industrie toont ook vergroening: in september 2025 tekende Microsoft een afnamecontract voor low-carbon staal van het Zweedse Stegra. Hun geplande fabriek in Boden (bouwkosten €6,6 miljard) moet eind 2026 starten en vanaf 2028 jaarlijks 2,5 miljoen ton “groen” staal produceren met behulp van groene waterstof. Het product blijft naar verwachting 20–30% duurder en vereist hoogwaardig ijzererts dat schaars is.
Op digitale technologie werden forse stappen gezet. PsiQuantum begon op 1 oktober 2025 in Chicago met de bouw van een miljoen-qubit, fouttolerante kwantumcomputer gebaseerd op fotonische qubits en siliciumfotonica, bedoeld voor toepassingen in materiaalkunde, chemie, geneesmiddelenontwikkeling en klimaatmodellering—domeinen waar klassieke supercomputers tekortschieten. In het batterijdomein maakte het Nederlandse LeydenJar in oktober bekend dat zijn siliciumanodes in massaproductie gaan bij het Chinese Highpower; de nanostructuur belooft veel hogere cyclustabiliteit en langere levensduur, nuttig voor AI-gevoelige elektronica.
Ook automatisering voor de energieopwekking kreeg een impuls: in Australië zetten AI-robots van Luminous Robotics duizenden zonnepanelen neer voor de Goorambat East Solar Farm. De robots halen panelen op en plaatsen ze nauwkeurig; mensen voeren het vastzetten uit. Volgens de maker kunnen deze autonome systemen zich beter aanpassen aan onvoorziene omstandigheden dan traditionele robots.
Tegelijk lopen traditionele grote projecten uit de pas: Hinkley Point C in Engeland, waar EDF twee EPR-reactoren bouwt (3.260 MW totaal), zag de kosten van een oorspronkelijke raming van €20 miljard oplopen tot mogelijk €40 miljard door ontwerpwijzigingen, COVID-onderbrekingen, materiaaltekorten en een tekort aan lokale expertise; Sizewell C dreigt het nog duurdere project te worden.
De projecten illustreren hoe 2025 in het teken stond van “groot denken”: immense investeringen en technologieën die maatschappelijke knelpunten moeten tackelen, maar ook onzekerheden rond technische haalbaarheid, financiële beheersing en regionale effecten. De komende jaren zullen uitwijzen welke plannen daadwerkelijk doorbraken opleveren en welke leringen vragen om bijsturing.