Uit de praktijk: Hoe oordeel je slaperig over een patiënt die je niet zelf kent?
In dit artikel:
Lisette Langenberg beschrijft het onprettige en soms lastige werk van artsen die bereikbaarheidsdienst hebben: midden in de nacht, slaperig en vaak zonder eerdere kennis van de patiënt, worden ze door verpleegkundigen gebeld om snel inschattingen en beslissingen te maken. Zo’n telefoontje kan variëren van een simpele vraag over een slaapmedicijn tot acute zorgvragen, bijvoorbeeld een dalende bloeddruk. Omdat je in bed al licht gespannen slaapt, komt zo’n oproep altijd hard binnen.
Hulplijnen zijn beperkt: jonge artsen kunnen hun supervisor of achterwacht bellen, maar die persoon moet vaak worden gewekt en reageert soms geïrriteerd als de vraag onduidelijk is. Bovendien is het voor de arts verleidelijk om in plaats van uitgebreid in het dossier te duiken snel instemmend te antwoorden, vooral als het inloggen en verifiëren veel tijd kost. Om later verwarring te voorkomen schrijven artsen hun nachtelijke besluiten vaak direct op (met soms nauwelijks leesbare briefjes).
Communicatie verloopt het best volgens een vaste structuur: de SBAR-methode (Situation, Background, Assessment, Recommendation). Als de verpleegkundige die stappen niet doorloopt of hectisch klinkt, is dat een waarschuwingssignaal en speelt de mate van twijfel of paniek mee bij de beoordeling of er direct moet worden ingegrepen. Onervarenheid van bellers en slaapdronken grapjes maken de situatie extra gecompliceerd.
Langenberg geeft praktische tips: vraag door naar concrete informatie, luister of de beller aarzelend of paniekerig is, roep de supervisor bij twijfel en noteer je besluiten. Ze illustreert ook dat veel nachtelijke bloeddrukdalingen onschuldig zijn (de zogenaamde nocturnal dip), maar dat gevaarlijke oorzaken zoals interne bloedingen of hartproblemen wél snel herkend moeten worden.
Voor patiënten en huisartsen roept ze op om helder en gestructureerd te communiceren (bijvoorbeeld volgens SBAR): dat maakt het makkelijker om de ernst in te schatten en voorkomt onnodige escalatie. Daarmee benadrukt ze dat heldere informatie en juiste documentatie essentieel zijn voor veilige nachtzorg.