Twee grote planetoïden tollen bizar snel rond

In dit artikel:

Astronoom Dmitrii Vavilov en onderzoekers van de Universiteit van Washington ontdekten in de eerste gegevens van het Vera C. Rubin-observatorium twee grote planetoïden die uitzonderlijk snel om hun as draaien. De ruimterotsen, met een diameter van meer dan twee kilometer, maken in ongeveer vijf minuten een volledige omwenteling. Zulke hoge snelheden waren nog niet eerder vastgesteld bij planetoïden van dit formaat.

De onderzoekers bepaalden de rotatiesnelheid door veranderingen in de helderheid van 260 van circa 9000 onderzochte planetoïden te analyseren. In totaal draaiden 66 objecten sneller dan één omwenteling per 2,2 uur. Volgens de gangbare modellen zouden grote planetoïden bij zulke snelheden uit elkaar vallen, omdat hun zwaartekracht onvoldoende is om los materiaal bijeen te houden.

De twee snelste objecten bevinden zich in de planetoïdengordel tussen Mars en Jupiter. Hun snelheid suggereert dat ze geen zogenoemde puinhopen zijn, maar uit één compact rotsblok bestaan. Dat zou betekenen dat ze veel sterker zijn dan gedacht en dat modellen over botsingen en de ontwikkeling van planetoïden in het zonnestelsel moeten worden herzien. Mogelijk zijn het overblijfselen uit het vroege zonnestelsel die miljarden jaren intact bleven.

Een mogelijke verklaring voor snelle rotatie is het YORP-effect: ongelijkmatige opwarming door zonlicht kan een planetoïde gedurende miljoenen jaren steeds kleine duwtjes geven. Door hun grote afstand tot de zon lijkt dat voor deze twee objecten echter onwaarschijnlijk. Waarom ze zo snel draaien, blijft daarom voorlopig een mysterie. Op hun oppervlak zou iemand door de rotatie met ruim 100 kilometer per uur bewegen, waardoor blijven staan volgens Vavilov zou aanvoelen als een achtbaan.