Trillend matras helpt alzheimer-eiwitten uit de hersenen te verwijderen

In dit artikel:

Een combinatie van stikstofmonoxidepillen en een trillend matras kan mogelijk het natuurlijke afvalverwerkingssysteem van de hersenen stimuleren. Dat zogenoemde glymfatische systeem voert afvalstoffen af via vloeistofstromen rond de hersencellen. Bij de ziekte van Alzheimer hoopt onder meer het verkeerd gevouwen eiwit bèta-amyloïde 42 zich in de hersenen op.

Onderzoekers onder leiding van Vesa Kiviniemi van de Universiteit van Oulu testten de behandeling bij 29 gezonde vrijwilligers. De deelnemers lieten een stikstofmonoxidepil onder hun tong oplossen en lagen daarna veertig minuten op een trillend matras. Halverwege namen ze nog een pil in. Na afloop was de hoeveelheid bèta-amyloïde 42 in hun bloed gemiddeld 35 procent hoger. Dat kan erop wijzen dat het eiwit sneller vanuit de hersenen naar het bloed was afgevoerd. Hersenscans lieten bovendien een betere vloeistofstroom langs de glymfatische kanalen zien.

Volgens de onderzoekers werken beide onderdelen waarschijnlijk samen: trillingen activeren het bewegingsgevoelige eiwit Piezo1 in de bloedvatwanden, terwijl stikstofmonoxide de bloedvaten verwijdt. Daardoor zouden de vaten krachtiger kunnen samentrekken en de afvalvloeistof beter door de hersenen kunnen pompen. Wanneer de twee behandelingen afzonderlijk werden toegepast, was het effect volgens de scans minder dan de helft zo groot als bij de combinatie.

De resultaten bewijzen echter nog niet dat de aanpak Alzheimer kan behandelen of het geheugen verbetert. Het is ook mogelijk dat de hogere hoeveelheid bèta-amyloïde in het bloed andere oorzaken heeft, bijvoorbeeld een vertraagde afbraak van het eiwit door de lever. Vervolgonderzoek moet de werking van het glymfatische systeem daarom directer meten, onder meer via stoffen in het hersenvocht.

Zes deelnemers meldden milde misselijkheid en hoofdpijn. De onderzoekers willen in een volgende studie placebopillen gebruiken om de invloed van verwachtingen beter uit te sluiten. Kiviniemi waarschuwt dat mensen niet zelf met stikstofmonoxide of koolstofdioxide moeten experimenteren: stikstofmonoxide kan de bloeddruk verlagen en bij mensen met een lage bloeddruk bewusteloosheid veroorzaken.

Volgend jaar willen de onderzoekers de combinatie testen bij zestig mensen met milde Alzheimerklachten. Daarna wordt onderzocht of een behandeling gedurende enkele maanden leidt tot merkbare verbeteringen in bijvoorbeeld geheugen en probleemoplossend vermogen. Tot die tijd blijft de methode experimenteel.