Tim Snapt Het: waarom mensen niet van alles een spelletje moeten maken

In dit artikel:

Tim den Heijer onderzoekt waarom mensen van alledaagse situaties en spelletjes zo vaak een wedstrijd maken. In het Wereldmuseum zag hij een tentoonstelling over spellen, met als boodschap dat spelen mensen samenbrengt. Volgens hem kunnen spellen echter net zo goed ruzies en irritaties veroorzaken, vooral wanneer deelnemers koste wat kost willen winnen.

Psycholoog René Proyer onderzoekt ‘adult playfulness’: de neiging van volwassenen om dagelijkse bezigheden speels te maken. Zo kan iemand zichzelf uitdagen om de afwas vóór het einde van een playlist te doen. Zulke spelelementen kunnen motiveren en worden daarom ook gebruikt in apps voor leren, lezen en andere vormen van gamificatie.

Te veel speelsheid of competitiedrang werkt volgens Den Heijer juist averechts. Grapjes en uitdagingen zijn alleen leuk zolang ze niet als een voortdurende wedstrijd voelen. Uit vijf psychologische studies onder in totaal 820 proefpersonen blijkt dat sterk competitieve mensen ook zonder duidelijke aanleiding anderen willen overtreffen. Bij hypercompetitiviteit draait winnen bovendien om het bevestigen van de eigenwaarde. Een opvoeding waarin waardering sterk van prestaties afhing, kan daaraan bijdragen.

Die houding kan ertoe leiden dat iemand zowel een slechte verliezer als een onaangename winnaar wordt. Daardoor verdwijnen geduld, gezelligheid en soms zelfs vriendschappen, ook als de inzet van het spel onbelangrijk is. Den Heijer concludeert daarom dat mensen die slecht tegen hun verlies kunnen er soms beter aan doen de spelletjesdoos dicht te laten.