Tim Snapt Het: Waarom ben je bang om dom over te komen?

In dit artikel:

Tim den Heijer beschrijft hoe hij vorige week bij een fietsenwinkel zijn band te hard oppompte, waarna die ontplofte. Hoewel de winkel de band meteen kon vervangen, liep hij liever drie kwartier met zijn fiets door de hete Amsterdamse straten naar een andere zaak. Hij wilde voorkomen dat de fietsenmaker hem zou berispen.

Die reactie herkent Den Heijer bij veel mensen: ze vermijden deskundigen zoals fietsenmakers, mondhygiënisten, IT’ers, opticiens en belastingadviseurs omdat die vaak geïrriteerd of neerbuigend lijken over hun onwetendheid. Den Heijer noemt dit gekscherend FOGE: Fear Of Grumpy Experts. Volgens hem helpt deze angst mede verklaren waarom chatbots als ChatGPT en Claude populair zijn: die reageren doorgaans vriendelijk en zonder de gebruiker het gevoel te geven dat hij een domme vraag stelt.

De columnist haalt de psychologie aan als verklaring voor het gedrag van sommige professionals: ‘the curse of knowledge’. Wie ergens veel van weet, kan zich moeilijk verplaatsen in mensen die die kennis nog niet hebben. Daardoor lijken veelgestelde beginnersvragen al snel vervelend of dom.

Toch zijn er uitzonderingen, zoals een begripvolle fietsenmaker bij Den Heijers in de buurt. Die stelde hem gerust dat de klapband niet zijn schuld was en dat de fiets de volgende dag klaar zou zijn. Dat soort vriendelijke deskundigheid maakt hulp zoeken minder beschamend. Den Heijer besluit met de vraag of hij nu ook de dokter durft te mailen over zijn pijnlijke schouder.