Tim Snapt Het: Je schoolreünie bewijst, vroeger was niet alles beter

In dit artikel:

Tim den Heijer bezocht deze week de reünie van zijn middelbare school en gebruikt die ervaring als vertrekpunt om uit te leggen waarom verleden vaak rooskleuriger lijkt dan het was. Terugdenken doet ons niet als een harde schijf herinneringen wegschrijven, maar als een actief, reconstructief proces dat beelden telkens opnieuw creëert — en daarbij vervormt.

Twee goed onderzochte verschijnselen spelen een grote rol: de reminiscence bump, waarbij mensen oververtegenwoordigd veel herinneringen hebben uit hun tiener- en vroege volwassen jaren, en de peak‑end rule van Daniel Kahneman, waarbij het brein vooral het hoogtepunt en het einde van een ervaring bewaart. Samen met het fenomeen dat psychologen rosy retrospection noemen (je onthoudt vooral de leuke momenten), verklaart dit waarom een schooltijd die vol irritaties en ongemakken zat als één lange zomerdroom kan terugkomen. Den Heijer illustreert dat aan persoonlijke beelden — van jammen met de schoolband tot de realiteit van natte Levi’s, nablijven en vechtpartijen — die bij binnenkomst van het schoolgebouw meteen weer naar boven kwamen.

Die selectieve nostalgie is prettig — het maakt het leven draaglijker — maar heeft ook nadelen. Politieke campagnes zoals bij Brexit en Trump speelden in op het verlangen naar een vermeend beter verleden met slogans als "Take back Control" en "Make America Great Again". Den Heijer waarschuwt dat te veel terugverlangen misleidend is: het verdoezelt zowel de slechte kanten van vroeger als de potentie van nu. De reünie herinnert hem eraan dat het verleden zowel hoogte- als dieptepunten kende, en dat het verstandig is niet alleen te leven in herinneringen.