Tim Snapt Het: Erger je groen en geel, loop rood aan of lach je blauw om persoonlijkheidstests

In dit artikel:

Tim den Heijer bekritiseert in zijn wekelijkse psychologiecolumn de onterechte waarde die arbeidsorganisaties toekennen aan niet-wetenschappelijke persoonlijkheidstests zoals DiSC en Myers-Briggs. Hij illustreert dat DiSC, met zijn kleurencodes (blauw, rood, geel, groen), teruggaat op ideeën van stripmaker Moulton Marston uit 1928 en dat er geen wetenschappelijke onderbouwing voor de indeling bestaat: zoekopdrachten in Google Scholar leveren geen bevestigende studies op. Janneke Oostrom, hoogleraar arbeids- en organisatiepsychologie aan Tilburg University, zegt het scherp: “Mensen zijn niet in categorieën onder te verdelen. Er is geen enkele wetenschappelijke studie die dit soort tests ondersteunt. Niet doen dus.”

Den Heijer wijst op concrete gevolgen: organisaties gebruiken zulke tests bij werving en beoordeling, met soms serieuze effecten op loopbanen. Hij legt uit waarom mensen erin blijven geloven: het psychologische gemak van in een hokje passen en het Forer-effect, waardoor vage, algemene karakteriseringen persoonlijk en herkenbaar aanvoelen. Ook populaire boeken zoals Thomas Eriksons Omringd door idioten hebben de mythes versterkt, ondanks kritiek en beschuldigingen van misleiding.

Als tegenwicht noemt de columnist impliciet dat er wél valide persoonlijkheidswetenschap bestaat (bijvoorbeeld de Big Five/vragenlijsten die psychometrisch getest zijn) en adviseert voorzichtigheid met commerciële kleurtests. Conclusie: behandel DiSC-achtige systemen als entertainment uit de stripwereld en baseer belangrijke HR-beslissingen alleen op methoden met gedegen wetenschappelijke toetsing.